reklama

Krzysztof Potaczała – Zostały tylko kamienie. Akcja „Wisła”: wygnanie i powroty

Jerzy Doroszkiewicz
Jerzy Doroszkiewicz
Zaktualizowano 
Krzysztof Potaczała – Zostały tylko kamienie. Akcja „Wisła”: wygnanie i powroty
Krzysztof Potaczała – Zostały tylko kamienie. Akcja „Wisła”: wygnanie i powroty Wydawnictwo Prószyński i S-ka
Krzysztof Potaczała, dziennikarz z Ustrzyk Dolnych napisał kolejną znakomitą reportażową książkę. „Zostały tylko kamienie. Akcja „Wisła”: wygnanie i powroty” opisuje nie tylko niesławne wysiedlenia, ale też mordy i zbrodnie popełnione na Ukraińcach przez żołnierzy LWP, KBW czy ubeków.

Krzysztof Potaczała, jak rasowy reporter, staje po stronie pokrzywdzonych. Nie dla niego nienawistne „Łuny w Bieszczadach”, czy „Ogniomistrz Kaleń”. On widzi łuny wzniecane rękoma żołnierzy z orzełkami na czapkach. Podpalane chyże, ba nawet stogi siana. Żeby żaden upowiec nie miał gdzie się ukryć. I co tam rodziny, matki,ojcowie, maleńka dziatwa. Miała być banda UPA, a nie złapaliśmy ani jednego mężczyzny z bronią to postrzelamy sobie do kobiet i dzieci. Tak było w Zawadce Morochowskiej. 25 stycznia 1946 roku do Zawadki Morochowskiej wkroczył 120-osobowy oddział z 34 Budziszyńskiego Pułku Piechoty, paląc wieś i zabijając kilkudziesięciu mieszkańców, w tym kobiety i dzieci. Krajobraz po rzezi widziała na własne oczy urodzona w 1929 roku Maria Barniak. Widziała krew na polskich mundurach, jeden z żołnierzy się rozpłakał. Tego co zobaczyła w sąsiedniej wsi – nie zapomni do końca życia. Poprzebijane i postrzelane trupy mężczyzn, zadźganą ciotkę Anastazję trzymającą w objęciach półrocznego synka z oderżniętym kawałkiem buzi razem z językiem, wystające z okna nogi koleżanki (poznała ją po kolorowych, ręcznie robionych skarpetkach), trupy w studni, w kartoflach, na płocie. Z wydłubanymi oczami, uciętymi nosami. 90-letnia kobieta nie może tego zapomnieć.

A przecież do II wojny światowej wszyscy żyli zgodnie. Opowieści ofiar akcji „Wisła” wręcz rozczulają. Cyganie grali im po weselach, Żydzi pomagali leczyć dzieci, ba z jedną z rodzin tak zaprzyjaźnił się stary Żyd, że pozwalali mi modlić się u siebie w chacie, bo we własnym domu przeszkadzał mu w skupieniu rozgardiasz czeredy dzieciaków. Dopiero z wybuchem wojny nienawiść zaczęła narastać. Z jednej strony odżywały resentymenty samodzielnej Ukrainy, ale z drugiej, różnice etniczne wykorzystywali Niemcy. Do tego doszły polowania na Żydów, partyzantka, wzajemne donoszenie.

Ale piekło zaczęło się po wojnie. Nocami do chat mieszkańców Cisnej czy Baligrodu przychodzili i polscy partyzanci i upowcy. Leśni na przemian oskarżali Bogu ducha winnych wieśniaków o współpracę, a jednocześnie rabowali ich bez umiaru. Ba, żądali nawet wstępowania w ich szeregi, szczególnie kiedy wiedzieli, że młodzi lada dzień mogą być wcieleni do Ludowego Wojska Polskiego. „Kto twierdzi, że ci chłopcy mogli w porę uciec i nie plamić sobie sumień ludzką krzywdą, nie ma pojęcia o konsekwencjach dla rodzin” mówi Potaczale 10-letni wówczas Stefan Wisłocki.

Dziennikarz przypomina zbrodniczą działalność podpułkownika Jana Gerharda, późniejszego autora książki „Łuny w Bieszczadach”, która miała zohydzać działalność UPA w Polsce. Palił wsie, podpalał zabytkowe cerkiewki. Nie tylko on. W książce jest historyczne zdjęcie zgliszcz cerkwi wysadzonej w powietrze przez SB w Rajskiem jeszcze w roku 1980! Potaczała oddaje też głos na przykład Janowi Kułackiemu, ówczesnemu funkcjonariuszowi Głównego Zarządu Informacji LWP. Podczas akcji „Wisła” własnoręcznym podpisem decydował, kiedy zostanie odprawiony pociąg z wysiedleńcami. Wspomina nędze mieszkańców bieszczadzkich wiosek. I późniejsze poszukiwania w lasach bunkrów po UPA. I chyba jasne, że do dziś nie wszystkie naleziono i zlikwidowano, bo ich twórcy tajemnice zabrali do grobów. Są też wspomnienia upowców, którzy uciekli z sotni i dobrowolnie oddali się w ręce UB. Średnio musieli spędzić za kratami po 15 lat!

Wszyscy świadkowie tamtych strasznych czasów zgodnie twierdzą, że prawdziwe piekło w ich małych ojczyznach rozpętało się dopiero po wojnie. I niech to będzie przestrogą przyszłym pokoleniom.

Muzotok: Łosowski SPox

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 11

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Pieczala ty antypolskie scierwo, rozcxulasz sie nad niedolą barbarzyncow i oprawcow. Polacy nie przybijali do drzew, nie odcinali konczyn piersi, nie wrzucali dzieci zywcem do ognia. Jestes zwykla banderowska kurwą.

G
Gość
2019-06-07T10:56:33 02:00, wolyn pamietamy:

Precz z banderowska propaganda!

Won!

bardzo dobre haslo - pamietajmy ... CALOSC

a nie to co sie nam podoba

G
Gość
2019-06-07T10:14:16 02:00, Gość:

Zebrali tylko to co zasiali

2019-06-07T10:16:51 02:00, Gość:

czyli to co robili Polacy niczym sie nie roznilo od tego co robilo UPA

tylko banda hipokrytow ujada ze bylo inaczej

2019-06-07T10:50:37 02:00, Gość:

Tylko osoba o małym rozumku nie odróżnia skutku od przyczyny oraz skali strat. Oczywiście można twierdzić, że w odpowiedzi na niezliczone dzikie mordy Ukraińców - Polacy powinni nadstawić drugi policzek a najlepiej sami się eksterminować żeby nie robić problemu ukraińskim naziolom. Na szczęście nasi dziadowie mieli na ten temat inne zdanie.

nasi dziadowie w odroznieniu od nas wiedzieli jak sie zachowac - dlatego byl proces w Norymberdze a nie zwykle wymordowanie jak ty bys zrobil

w sumie gdyby to zalezalo od Polakow to moze by zadzgali widlami zamiast robic proces

w
wolyn pamietamy

Precz z banderowska propaganda!

Won!

G
Gość
2019-06-07T10:14:16 02:00, Gość:

Zebrali tylko to co zasiali

2019-06-07T10:16:51 02:00, Gość:

czyli to co robili Polacy niczym sie nie roznilo od tego co robilo UPA

tylko banda hipokrytow ujada ze bylo inaczej

Tylko osoba o małym rozumku nie odróżnia skutku od przyczyny oraz skali strat. Oczywiście można twierdzić, że w odpowiedzi na niezliczone dzikie mordy Ukraińców - Polacy powinni nadstawić drugi policzek a najlepiej sami się eksterminować żeby nie robić problemu ukraińskim naziolom. Na szczęście nasi dziadowie mieli na ten temat inne zdanie.

G
Gość
2019-06-07T10:14:16 02:00, Gość:

Zebrali tylko to co zasiali

czyli to co robili Polacy niczym sie nie roznilo od tego co robilo UPA

tylko banda hipokrytow ujada ze bylo inaczej

G
Gość

Głąb który to pisze nie ma pojęcia o realiach tamtych stron i tamtych czasów. Piekło zaczęło się w 39 przynajmniej dla Polaków dla Żydów w 41 Ukraińcy korzystali z poparcia i tolerancji i jednego i drugiego okupanta gdyż chętnie brali udział w każdej akcji przeciw i Polakom i Żydom. Nie było na tych terenach polskiej partyzantki poza niewielkimi pojedyńczymi oddziałkami ( bo tę natychmiast wydaliby Ukraińcy ) i a i bandy UPA pojawiły się dopiero pod koniec wojny gdy z posterunków niemieckiej policji pomocniczej zbiegli ukraińscy wachmani tworząc sotnie i już na własny rachunek paląc i mordując. Zebrali tylko to co zasiali

G
Gość
2019-06-07T09:02:15 02:00, Gość:

Ciekawe. Banderowcow na Podlasiu bronią?

jebać kacapów

G
Gość

Ciekawe. Banderowcow na Podlasiu bronią?

G
Gość

Próba relatywizacji zbrodni upa. Rizuni ukraińscy wymordowali Polaków na Wołyniu i sami dowódcy ze swoimi ludźmi, co organizowali masakry na Wołyniu chcieli zrobić czystki etniczne w granicach dzisiejszej Polski. Rizuni ci cieszyli się dużym poparciem miejscowej ludności, więc sami sobie ukręcili bicz na własną dupę

G
Gość

nikt nam nie wmowi ze biale jest biale ...

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3