Antoni Węcławski. Zapomniany artysta fotografik z Białegostoku

Julita Januszkiewicz
Julita Januszkiewicz
Szczyt kariery Węcławskiego przypada na lata międzywojenne - mówi Bartłomiej Samarski, pracownik Archiwum Państwowego Wojciech Wojtkielewicz
Jego zdjęcia zachwycają. Antoni Węcławski był jednym z najlepszych polskich fotografików. Mało kto wie, że urodził się w Białymstoku. Przy ulicy Młynowej miał zakład fotograficzny.

Jakież było nasze zaskoczenie. Nie spodziewaliśmy się takiego odkrycia. Węcławski to przecież znana postać, tylko w Białymstoku nieco zapomniana - przyznaje dr Marek Kietliński, dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku.

Archiwiści dokonali sensacyjnego odkrycia. Przeglądając karty rzemieślnicze z 1946 roku, które jakiś czas temu podarował im magistrat, natrafili na cenne dokumenty. Dotyczą one życia i pracy Antoniego Anatola Węcławskiego. To pochodzący z Białegostoku wybitny fotograf.

- Kilka lat temu przeglądając białostocką powojenną prasę, natrafiłem na artykuł z 1946 roku, w którym napisano, że Węcławski był wybitnym białostoczaninem odnoszącym tuż przed wojną sukcesy - mówi z kolei Arkadiusz Puchalski z Galerii im. Sleńdzińskich w Białymstoku.

Wśród dokumentów, które znaleźli nasi archiwiści jest m.in. spisany na maszynie życiorys fotografa. Z jego odręcznym podpisem.

Antoni Anatol Węcławski urodził się 20 marca 1891 roku w Białymstoku. Wywodził się ze zdeklasowanej szlachty kresowej. W latach 1901-1909 uczył się w gimnazjum, ukończył też kurs buchalterii handlowej. W 1912 roku zaciągnął się do służby wojskowej. Brał też udział w I wojnie światowej.

Po jej zakończeniu, w 1919 roku Węcławski zajął się fotografią. Wprawdzie nie miał wykształcenia artystycznego, ale za to talent. Swoją pasję zaczął rozwijać w połowie lat 20. Na co dzień pracował w Warszawskim Towarzystwie Pożyczkowym. W 1926 roku w Druskiennikach założył swój własny zakład fotograficzny.

- W tym samym czasie przyjęto Węcławskiego do Polskiego Towarzystwa Fotograficznego w Warszawie. Wtedy nastąpił szczyt jego kariery fotograficznej - opowiada Bartłomiej Samarski z Archiwum Państwowego.

Najbardziej znane i cenione prace Antoniego Anatola Węcławskiego można było obejrzeć na wystawach, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. W latach 1929-1933 i 1935-1937, prace białostoczanina były pokazywane na kilkudziesięciu wystawach zbiorowych. Ponadto był laureatem wielu wyróżnień i nagród w konkursach międzynarodowych i krajowych.

W 1932 roku, po wielu sukcesach, Węcławski został zaproszony do elitarnego Fotoklubu Polskiego. Zaproponował mu to sam Jan Bułhak, nestor polskiej fotografii i współzałożyciel klubu. Dla Węcławskiego musiał to być ogromny zaszczyt, gdyż do Fotoklubu należeli najwybitniejsi ówcześnie twórcy.

Jego karierę nagle przerwał wybuch II wojny światowej we wrześniu 1939 roku.

- Węcławski walczył w kampanii wrześniowej. Na początku października tamtego roku trafił do niewoli w oflagach niemieckich - kontynuuje Bartłomiej Samarski.

Według znalezionych przez archiwum dokumentów, w lutym 1945 roku Węcławski wrócił do kraju i zaczął pracować jako administrator gospodarstwa w Powiatowym Urzędzie Ziemskim w Sokołowie Budzyńskim (ówczesne województwo poznańskie). Po niecałym roku zwolnił się i postanowił żyć z fotografowania.

Tak artysta uzasadniał swoją decyzję w zachowanym życiorysie: „Mam na utrzymaniu swym żonę, dziecko i teściową. Ponieważ moje inwalidztwo (szok nerwowy prawej ręki po doznanej kontuzji) nie pozwala mi się zająć pracą biurową, a dziedzina pracy fotograficznej jest mi wszechstronnie znana i umiłowana”.

- Po zakończeniu II wojny światowej Węcławski wrócił do Białegostoku. Przy ul. Młynowej 88 miał swój zakład fotograficzny. Prawdopodobnie nie powodziło mu się tu dobrze. I zapewne wyjechał - przypuszcza dyrektor archiwum.

W latach 1946-1961, Antoni Węcławski wykładał w szkołach fototechnicznych przy ul. Spokojnej 13 w Warszawie oraz prowadził zajęcia w domach kultury. Za życia doczekał się zaledwie jednej wystawy indywidualnej. Otwarto ją tuż przed ogłoszeniem stanu wojennego w 1981 roku. Zmarł w Warszawie w wieku 94 lat.

Korzystałam m.in z artykułu „Nokturny Antoniego Anatola Węcławskiego (1891-1985)” Magdaleny Durdy-Dmitruk zamieszczonego w piśmie Dagerotyp nr 23 wydanego przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk Stowarzyszenie Historyków Fotografii, Warszawa 2014.

Powstanie książka

Antoni Anatol Węcławski (1891, Białystok - 1985, Warszawa). Wybitny polski fotograf-nokturnista, pedagog, kolekcjoner. Czołowy przedstawiciel piktorializmu okresu międzywojennego w Polsce.

Jego zdjęcia prezentowane były na różnych wystawach, m.in. we Lwowie w 1932 roku, podczas V Międzynarodowego Salonu Fotografii w Warszawie (1931), II Wystawy Fotografiki Polskiej w Zachęcie Sztuk Pięknych w Warszawie (1933). Jego prace można było oglądać również poza granicami kraju - m.in. w Seatle w Stanach Zjednoczonych (1929), czy na VI Międzynarodowym Salonie w Saragossie, Hiszpania (1930).

Zachowała się po nim bogata i niezwykle róźnorodna spuścizna przechowywana przez córkę Hannę Węcławską w rodzinnym domu w Gołąbkach.

Antoni Anatol Węcławski jest znanym na świecie fotografem , ale niestety, w Białymstoku zapomnianym. Chcemy przypomnieć jego życie oraz twórczość - mówi Marek Kietliński, dyrektor archiwum. Węcławski to jedna z postaci, którą archiwiści opiszą w planowanej na listopad publikacji o znanych białostoczanach. - Na podstawie materiałów archiwalnych przygotujemy kilkanaście biogramów. Wśród nich znajdzie się m.in. Mikołaj Kawelin, Józef Charyton, artysta plastyk, Berta Szaykowska, która założyła poradnię świadomego macierzyństwa - przypomina Bartłomiej Samarski. Poza tym Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku planuje wystawę prac Węcławskiego. Będzie ją można obejrzeć w zabytkowym domu przy ulicy Wiktorii 5.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3