Wielokulturowość nie była taka słodka, jak się nam zdaje

Tomasz Mikulicz
jeszcze pod okupacją niemiecką
jeszcze pod okupacją niemiecką
Po okresie ostrych konfliktów, nastąpił okres zdrowej rywalizacji. Skoro Żydzi niemal w stu procentach opanowali handel, to Polacy starali się np. tworzyć własne szkoły handlowe, by kształcić polskich właścicieli sklepów - mówi Jan Oniszczuk, jeden z autorów książki "Białystok między wojnami. Opowieść o życiu miasta 1918-1939“.

- Obserwator: W ostatnich latach pojawiło się sporo publikacji poświęconych dziejom Białegostoku. W tytule Waszej książki czytamy, że jest to opowieść o życiu miasta. Jak to rozumieć?
Jan Oniszczuk: - Przede wszystkim, chcę podkreślić, że publikacja nigdy nie ujrzałaby światła dziennego, gdyby nie Tomasz Wiśniewski i jego wspaniała kolekcja archiwalnych zdjęć. To właśnie na nich oparliśmy opowieść o życiu miasta. Chodziło nam o uchwycenie codziennych spraw białostoczan. To gdzie kupowali, jak spędzali wolny czas, czy też jakie gazety czytali, składa się na poszczególne rozdziały książki. Od innych tego typu tytułów, nasza publikacja różni się tym, że w przeciwieństwie do większości z nich, nie skupiamy się tylko na opisywaniu historii z punktu widzenia Polaków. Większość autorów najczęściej przywołuje więc osiągnięcia polskiej części społeczeństwa, jedynie wspominając o pozostałych jego elementach. W tym kontekście czytelnik ma wrażenie, że społeczność żydowska na przykład miała w ówczesnym Białymstoku charakter marginalny.

- W książce podaje Pan, że na początku XX wieku ta marginalna grupa stanowiła 76 procent wszystkich mieszkańców. Jakby powiedzieliby współczesne nastolatki: Żydzi rządzili.
- Akurat we władzach miasta, aspiracje Żydów były skutecznie utrudniane. W pierwszej, jeszcze tymczasowej radzie Białegostoku wybuchł spór w jakim języku mają porozumiewać się jej członkowie, skoro tak wielu z nich mówi w języku jidysz i po rosyjsku. Strona polska postawiła sprawę jasno: skoro mamy niepodległą Polskę, to oficjalnym językiem jest polski. To był jeden z powodów tego, że w 1919 roku, społeczność żydowska zbojkotowała pierwsze wybory na radnych miejskich. W 1927 roku, kiedy odbyły się - w mojej ocenie - najbardziej demokratyczne wybory całego dwudziestolecia i Żydzi już w nich uczestniczyli, zdobyli oni więcej mandatów niż Polacy. Kolejne wybory były już coraz bardzie kontrolowane przez władze państwowe. Chodziło m.in. o to, że wojewodowie decydowali o tym, który komitet może przystąpić do wyścigu, a który nie. Było też sporo rozwiązywania stworzonych właśnie rad, a nawet zarząd komisaryczny nad miastem w 1932 roku.

- Czyli mówienie o tym, że przedwojenny Białystok był wielokulturowym miastem, w którym wszystkie nacje się nawzajem kochały, to fikcja?
- Oczywiście. Weźmy np. kwestię tego, jak środowisko żydowskie przyjęło odzyskanie przez Polskę niepodległości. Do 1918 roku Żydzi dominowali we wszystkich dziedzinach życia: handlu, przemyśle, kulturze, itd. Uważali Białystok za swoje miasto. W międzyczasie zmieniały się władze - raz byli tu Rosjanie, raz Niemcy, potem znowu Rosjanie, a oni byli zawsze. Kiedy swoje państwo stworzyli na tych ziemiach - nazywani przez Żydów "legionistami“ - Polacy, Żydzi próbowali bronić swej pozycji. Kiedy Józef Piłsudski forsował pomysł utworzenia federacji państw w skład której poza Polską weszłaby m.in. Litwa, czy Ukraina, część społeczności żydowskiej chciała, by Białystok nie był w granicach Polski. Były nawet propozycje referendum i utworzenia wolnego miasta. Dziś może brzmi to fantastycznie, ale w 1919 roku nie było przecież wiadomo, jakie losy spotkają naszą cześć świata. Niektórzy myśleli np., że władze przejmie znów biała Rosja.

Polacy vs Żydzi - była konkurencja

- Z czasem chyba Żydzi dostosowali się do nowej sytuacji?
- Można powiedzieć, że po okresie ostrych konfliktów, nastąpił okres zdrowej rywalizacji. Skoro Żydzi niemal w stu procentach opanowali handel, to Polacy starali się np. tworzyć własne szkoły handlowe, by kształcić polskich właścicieli sklepów. Tak samo było z polskim teatrem im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, który powstał po to, by rywalizować z żydowskim teatrem Palace.

- Często jednak międzykulturowa rywalizacja nie przybierała tak pozytywnych efektów. Przykładem są spory katolików z prawosławnymi, których niechlubnym symbolem było rozebranie w 1938 roku prawosławnego soboru przy dzisiejszej ul. Sienkiewicza.
- To bardzo kontrowersyjny temat, który do dziś jeszcze budzi emocje. Z jednej strony rozebrano duży sobór, który był ważny dla sporej części mieszkańców, z drugiej - władza stała przed dylematem, czy powinno się pozostawiać w eksponowanym miejscu świątynię, którą można uznać za symbol niedawnego zaborcy. Rozwiązano to w ten sposób, jak rozwiązano. To tylko pokazuje jak skomplikowane były relacje między członkami ówczesnego społeczeństwa. Raz się kłócono, raz współpracowano. Takie właśnie było prawdziwe życie tego miasta.

Czytaj e-wydanie »

Wideo

Komentarze 16

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Zacznij pisać powieści kryminalne.

H
Homo Erectus

Wybory wygrał Lech Kaczyński człowiek niezależny który chciał aby Polska odgrywała czołową role w naszym regionie Europa wschodnia i środkowa. Silą tej polityki miała być, mocna pozycja w UE i NATO. Ta sytuacja była wielce nie wygodna Moskwie i jej przyjaciołom na zachodzie. Niemcy Francja Włochy. Polskie elity przywiezione kiedyś na bagnetach arami czerwonej ruszyły do boju używając do tego metodologii Gebelsowskiej, rzucania na człowieka kalumnii, ośmieszanie medialne zabawy. Telewizyjnego show nie było końca. Już na tym etapie cel został osiągnięty; przygotowanie społeczeństwa na przyszłe zdarzenia. Etap drugi Polskie ality dają do zrozumienia Rosji że są gotowe pozbyć się Kaczyńskiego. Manifestując to, upodobali sobie samolot jako element tej gotowości. Polski rząd mnoży problemy Prezydentowi Kłótnia o miejsce, problemy z przelotami. W końcu Bronisław hrabia z Komorowskich nie wytrzymał i chlapnął że Kaczyński poleci i nie wróci. Rosja świetnie odczytała te sygnały i poczyniła konkretne przygotowania. Wiadomo zamach typu zestrzelenie na terytorium Rosji nie wchodził w grę, to musiał być wypadek. I tak to mrugnięcie okiem jednej strony do drugiej. W nomenklaturze KGB akcja bez rozkazu wypadek. Po stronie Polskiej akcja niekompetencja lub pozorowane działanie brak zabezpieczenia lotu czyli puszczamy samolot na żywioł, Dalej się nim zajmą. Samolot z Prezydentem i polskim dowództwem dolatuje do Smoleńska. Nagle zrobiła się gęsta mgła zepsuły się wszystkie światła i zaczął szwankować radar ale kontrolerzy: jesteś na ścieżce, jesteś na kursie. Takie słowa padają do naszych pilotów. I wszystko skończyło by się zgodnie ze scenariuszem wypadku, jednakże zorientowawszy się piloci że coś jest na rzeczy; pada komenda odchodzimy. W kokpicie następuje cisza a samolot bezwładnie spada, monolog kontrolera lotu trwa, piloci grzecznie odliczają jaka dzieli ich odległość do upadku. Samolot prawie nurkuje i cisza. I ta cisza dzisiaj jest synonimem prowadzonego śledztwa. Czyżby wypadek się nie powiódł i wprowadzono plan awaryjny a to oznacza otwartą ingerencje w lot tego samolotu. Trudno to ukryć skrzynki nie mogą wrócić do Polski samolot również. Rosjanie doszli do wniosku jak nie można ukryć to muszą zapomnieć a Polski rząd musi nam w tym pomóc. Bo w końcu akcja samolot to ich pomysł.

P
Polak

Potem przyszły rozgrywki między komunistami – żydami i „chamami”, walka o władzę. Wywoływało się kryzysy, by niezadowolenie społeczne wzrosło i odpowiednio je podsycając, rozgrywano układy, kosztem nieraz dziesiątków zabitych i tysięcy aresztowanych, bitych Polaków, którzy nieświadomie stali się obiektem manipulacji grup rozgrywających własne plany – nie polskie. Tak przeżyliśmy lata 1956, 1968, 1970, 1976, 1980 i doczekaliśmy się tego, że żydzi częściowo odsunięci od władzy w 1956 roku powracają triumfalnie na najwyższe stanowiska, wykorzystując do tego celu Wałęsę i „Solidarność”. Naiwni Polacy, zwiedzeni wśród „działaczy” pseudo-katolickich, działaczy społecznych itp., zaufali podstawionemu agentowi Wałęsie, który został wylansowany przez prasę żydowską, radiostacje radiowe i telewizyjne na usługach żydowskich. Niedouczone, ciemne, ogłupiane przez dziesiątki lat społeczeństwo, pozbawione myśli i polityki polskiej, odsunięte od prawdziwych źródeł informacji, bez elity intelektualnej, która czuje i myśli po polsku, ale za to z całą masą przywódców, artystów i twórców, pisarzy pochodzenia żydowskiego, lub takich co poszli na służbę szatanowi do masonerii, to społeczeństwo stało się ofiarą spisku doskonale zorganizowanego, który objawił się przy „okrągłym stole”, farsą wyborów i w konsekwencji przekazaniem rządów żydowi Mazowieckiemu. A swoją drogą, ten Mazowiecki vel Icek Dikman agent NKWD, stalinowiec, komunista, współzałożyciel PAX i KIK , arcy-bydle i szuja) to geniusz. Jest to żyd i Polak, mason i katolik, dziennikarz, polityk i były premier, jednym słowem jest wszystkim.

g
gosciu

Tak jest jak obie strony prowadzą święte wojny. Wielokulturowość istnieje w prawie całej unii. Kiedyś były wojny "murzyńsko-blade" (północ vs południe, muhammed, itd) w USA, teraz mają Obamę. Wszystko zależy od podejścia. Nie powtarzajmy błędów i traktujmy obywateli na równi i współpracujmy na rzecz szerszej idei. Konflikty wywołać (np. typu PiS vs PO) jest łatwo, a naprawić stosunki znacznie trudniej. Mówiąc kolokwialnie: Tworzysz przeciwnika i masz pozamiatane..

M
Mariusz
Prawosławny sobór został bestialsko zburzony przez fanatyczna katolicka społeczność a zcegły po cerkwi wybudowanao miedzy innymi katolicki kościół św. Rocha. / rozbiera się człowieka z ubrania, budynek się burzy, rujnuje itp.

Może kolego teraz wypowiesz się po przedstawieniu faktów przez biorących udział w dyskusji??? A może nie masz nic do PO-wiedzenia? Tylko jak jak twoi PO-bratyńcy rzucasz kalumie, oskarżenia i wyciągasz brudne łapska po nie swoje? A może jesteś "spadkobiercą majątku" swoich przodków Litwaków, których zesłał car na ziemie polskie po powstaniu styczniowym w celu wyrugowania Polskości? Za gorliwą służbę dostaliście ponad 4500 majątków polskich, a ich prawowici właściciele w kibitkach pojechali na Sybir! Łapska precz od Polski!!!
k
kamilo
To zapytaj się pan dziadka jak było naprawdę .Budowla nigdy nie została ukończona więc nie była poświęcona jako świątynia . Sobór był wystawiony na cześć wizyty cara w mieście i za jego pieniądze - jako okupanta rozbiorowego .Prawosławni mogli go zachować ale było trzeba zapłacić podatek (jak płacili wszyscy za budynki świeckie w mieście niestety nie udało im się zebrać tej kwoty jak też nie mogli ukończyć budowy (większość prawosławnych wyjechała z wojskami rosyjskimi ). Zanim coś napiszecie dowiedzcie się jak było naprawdę .

Mylisz się Bury, o tą cerkiew był sąd, została zburzona bo była za duża, katolikom to bardzo bolało i dalej boli jak np. sąsiad wzbogaci się, prawosławni byli są w mieście, za cara również została wybudowana katolicka katedra białostocka, stara kłamliwa propaganda kleru katolickiego łączy prawosławie z caratem, a nie wyjaśnia jak powstali unici, w okresie między wojennym katolicy masowo burzyli i profanowali cerkwie lub jak to woli kościoły, Polska okryła się hańbą i nigdy za to nie przeprosiła za ucisk własnych obywateli pod dyktando Watykanu, na tej cerkwi był krzyż, więc jak to się ma do obrońców krzyża ? obecnie historia Polski jest zakłamana, o wielu faktach nie mówi się. Większość starych kościołów do dawne cerkwie prawosławne.
H
Homo Erectus
Budowla nigdy nie została ukończona więc nie była poświęcona jako świątynia . Sobór był wystawiony na cześć wizyty cara w mieście i za jego pieniądze - jako okupanta rozbiorowego .Prawosławni mogli go zachować ale było trzeba zapłacić podatek (jak płacili wszyscy za budynki świeckie w mieście niestety nie udało im się zebrać tej kwoty jak też nie mogli ukończyć budowy (większość prawosławnych wyjechała z wojskami rosyjskimi ).A cegły na budowę św Roch pochodziły z Twierdzy Osowiec i za wszystkie cegły ksiądz Abramowicz płacił .Do dziś zachowały się szczegółowe rachunki .Pomyśl zanim zaczniesz pisać bzdury .

Bravo Panie Bury!
B
Bury
Prawosławny sobór został bestialsko zburzony przez fanatyczna katolicka społeczność a zcegły po cerkwi wybudowanao miedzy innymi katolicki kościół św. Rocha. / rozbiera się człowieka z ubrania, budynek się burzy, rujnuje itp.

Budowla nigdy nie została ukończona więc nie była poświęcona jako świątynia . Sobór był wystawiony na cześć wizyty cara w mieście i za jego pieniądze - jako okupanta rozbiorowego .Prawosławni mogli go zachować ale było trzeba zapłacić podatek (jak płacili wszyscy za budynki świeckie w mieście niestety nie udało im się zebrać tej kwoty jak też nie mogli ukończyć budowy (większość prawosławnych wyjechała z wojskami rosyjskimi ).A cegły na budowę św Roch pochodziły z Twierdzy Osowiec i za wszystkie cegły ksiądz Abramowicz płacił .Do dziś zachowały się szczegółowe rachunki .Pomyśl zanim zaczniesz pisać bzdury .
B
Bury
Ktoś sie chyba myli co do terminu rozebrania cerkwi przy Sienkiewicz/na tym terenie jest komenda policji/ rozbierać zaczeto chyba gdzieś od 1928-30 roku.
Bo w 1938 roku to kościół św. Rocha już był w większości zbudowany, a cerkiew rozebrana. Opieram sie na tym co wiem od dziadka.

To zapytaj się pan dziadka jak było naprawdę .Budowla nigdy nie została ukończona więc nie była poświęcona jako świątynia . Sobór był wystawiony na cześć wizyty cara w mieście i za jego pieniądze - jako okupanta rozbiorowego .Prawosławni mogli go zachować ale było trzeba zapłacić podatek (jak płacili wszyscy za budynki świeckie w mieście niestety nie udało im się zebrać tej kwoty jak też nie mogli ukończyć budowy (większość prawosławnych wyjechała z wojskami rosyjskimi ). Zanim coś napiszecie dowiedzcie się jak było naprawdę .
z
zły

Panie Mikulicz skoro reklamujesz pan coś co jest nie do kupienia, to jutro kontaktuję się z Panem celem odsprzedania jednej sztuki/egzemplarza tej książki bo Go NIGDZIE nie ma do kupienia. Do jutra.

s
stary

Ktoś sie chyba myli co do terminu rozebrania cerkwi przy Sienkiewicz/na tym terenie jest komenda policji/ rozbierać zaczeto chyba gdzieś od 1928-30 roku.
Bo w 1938 roku to kościół św. Rocha już był w większości zbudowany, a cerkiew rozebrana. Opieram sie na tym co wiem od dziadka.

s
swoje imie
Prawosławny sobór został bestialsko zburzony przez fanatyczna katolicka społeczność a zcegły po cerkwi wybudowanao miedzy innymi katolicki kościół św. Rocha. / rozbiera się człowieka z ubrania, budynek się burzy, rujnuje itp.

jazykoznawca ;p
g
gość

Prawosławny sobór został bestialsko zburzony przez fanatyczna katolicka społeczność a zcegły po cerkwi wybudowanao miedzy innymi katolicki kościół św. Rocha. / rozbiera się człowieka z ubrania, budynek się burzy, rujnuje itp.

o
obserwator

Termin " wielokulturowość" to swoisty "kaganiec" założony na badania historyczne. Ma on uniemożliwiać prowadzenie wszechstronnych i rzetelnych badań naukowych nad dziejami społeczeństwa zróżnicowanego narodowościowo i wyznaniowo. Zakłada, że panowały " dobrosąsiedzkie stosunki ", a różnice istniały tylko w kulturze. Takie ukazywanie tematu jest "poprawne historycznie " i promowane w mediach lub wydawnictwach . Lansuje się sielankowość. Stawiam tezę, że " wielokulturowość " to ogłupiacz.

M
Mariusz

Brawo panie Tomaszu! Tak trzymać! Nareszcie trochę prawdy o starszych braciach w wierze. Trochę prawdy o ich stosunku do Polaków i państwa polskiego, które ich przygarnęło, dało dach nad głową, pracę i przywileje. Niestety to taki naród, który nie okazuje wdzięczności a zgodnie z mitem narodu wybranego PO-dporzadkowuje sobie cały świat. Jak coś nie idzie PO ich myśli to od razu antysemityzm itp. Na pewno zna pan więcej PO-dobnych przykładów lojalności Żydów z różnych okresów państwa polskiego. Ja też znam i nigdy nie będę ufał Żydom. Proszę odważnie pisać dalej takie prawdziwe artykuły. Pozdrawiam.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3