Polskie leki, szczepionki i testy na koronawirusa – osiągnięcia krajowej medycyny w walce z pandemią SARS-CoV-2

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Polscy badacze mają już znaczne osiągnięcia w walce z nowym koronawirusem
Polscy badacze mają już znaczne osiągnięcia w walce z nowym koronawirusem grigoriy123/123RF
Polscy naukowcy nie ustają w pracach nad stworzeniem metod terapii i profilaktyki zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Mamy już osiągnięcia w badaniach nad szybkim testem i szczepionką na koronawirusa, a do użycia wszedł już skuteczny lek. Wkrótce pojawią się też inne rodzime środki, które ułatwią leczenie zakażeń i walkę z pandemią.

Polski lek na koronawirusa dopuszczony do użycia w kraju

Lek na koronawirusa polskiej produkcji, który jako pierwszy dopuszczono do użycia w leczeniu COVID-19 w marcu 2020 roku, to preparat zawierający chlorochinę o nazwie Arechin, produkowany przez rodzimą firmę Adamed. Dzięki temu farmaceutyk stosowany przeciw malarii, w chorobach dermatologicznych i autoimmunologicznych może być wdrażany jako środek wspomagający zwalczanie koronawirusów takich jak SARS-Co-2, SARS-CoV czy MERS. Podobne zalecenia wprowadzono w Stanach Zjednoczonych.

W nowej ulotce do leku sugeruje się przyjmowanie chlorochiny w infekcjach koronawirusem w dawce 500 mg (dwa razy dziennie po 250 mg) przez 7 do 10 dni, ale nie dłużej niż 10 dni. W uzasadnionych przypadkach dawka dobowa leku może być zwiększona dwukrotnie.

O skuteczności chlorochiny w leczeniu zakażenia SARS-CoV pisano w „Virology Journal” już w 2005 roku. Zaobserwowano wtedy efekt hamujący jego namnażanie się w hodowlach komórkach, które były traktowane lekiem zarówno po ich zainfekowaniu, jak i przed nim, co sugeruje zarówno działanie lecznicze, jak i profilaktyczne.

Uznano, że działanie chlorochiny polega na zwiększaniu pH wewnątrz struktur komórek, jak i zakłócanie przyłączanie się koronawirusa do jego receptora na powierzchni komórek nabłonka płuc (a także jelit, nerek oraz naczyń krwionośnych), jakim jest enzymu konwertujący angiotensynę typu 2 (ACE2), co ogranicza namnażanie się wirusa w komórkach gospodarza.

Z wiedzy tej wyciągnięto też inne wnioski. Uznano m.in., że na pogarszanie się przebiegu infekcji koronawirusem SARS-CoV-2 wpływ mogą mieć niektóre leki, m.in. stosowane w nadciśnieniu i cukrzycy inhibitory konwertazy angiotensyny 2 (ACE2), a także antagoniści receptora angiotensyny (ARB). Ponieważ nasilają działanie tego enzymu, uznano, że ułatwiają patogenowi opanowanie organizmu. Przypuszczano, że tak działają też stosowane w cukrzycy tiazolidynediony oraz popularny lek przeciwzapalny i przeciwgorączkowy, ibuprofen. Wkrótce jednak twierdzenia te zdementowano, ponieważ okazało się, że stosowanie wymienionych leków nie ma wpływu na rozwój zakażenia.

Niestety, kolejne badania dowiodły, że oczekiwania w związku ze stosowaniem chlorochiny są zbyt optymistyczne, natomiast w maju 2020 roku wykazano, że lek ten powoduje efekt przeciwny do zamierzonego, przez co nie jest obecnie zalecany w leczeniu COVID-19.

Sukcesem zakończyły się jednak próby podawania pacjentom przeciwciał skierowanych przeciwko koronawirusowi, pozyskanych z krwi ozdrowieńców. Na ich bazie powstał polski lek, który wkrótce będzie dostępny dla pacjentów.

Czytaj także

Leczenie COVID-19 – opracowanie leku działającego tylko na koronawirusa

W opracowaniu są także nowe leki na koronawirusa. Z pewnością pomoże w tym odkrycie badaczy z Politechniki Wrocławskiej, którzy zajęli się enzymem niezbędnym do replikacji, czyli powielania się nowego koronawirusa.

Enzym o nazwie proteaza SARS-CoV-2 Mpro (lub 3CLPro) odpowiada za cięcie cząsteczek białek na mniejsze fragmenty, a dostarczenie do organizmu substancji zatrzymujących ten proces mogłoby zahamować rozwój infekcji. Związek taki, czyli inhibitor ww. proteazy, powstał już w lutym 2020 roku. Nie występuje w organizmie, nie ma też enzymów podobnych, a znacząco wpływa na powodzenie terapii, ograniczając jej potencjalną toksyczność dla organizmu.

Przedsięwzięcie, któremu przewodzi w kraju prof. Marcin Drąg z Politechniki Wrocławskiej, jest kontynuacją jego prac nad innymi wirusami, prowadzonych wraz z grupą badaczy pod prof. Rolfa Hilgenfelda z Uniwersytetu w Lubece. Niemiecki uczony udokumentował swego czasu strukturę proteazy i jej inhibitora w ramach pracy nad lekiem na SARS.

W badaniach kluczowe jest opracowanie przez prof. Marcina Drąga narzędzia HyCoSuL, czyli Hybrydowej Kombinatorycznej Biblioteki Substratów, która umożliwiła opisanie cząsteczki, z którą będzie reagował wzięty na cel enzym, oraz określenie jak powinna ona działać.

Czytaj także

Szybki test na koronawirusa wkrótce dostępny w Polsce

Test na koronawirusa przeprowadzany u pacjentów z objawami COVID-19, którzy są podejrzani o zarażenie się koronawirusem, wymaga wielu godzin pracy. Polska sprowadziła w sumie ponad sto tysięcy takich testów, wykonywanych metodą molekularną o nazwie RT-PCR – ich liczba jest więc ograniczona, a zapotrzebowanie coraz większe. Z tego powodu badania nie można wykonać na żądanie, nawet odpłatnie. Nie nadaje się też na badanie przesiewowe, czyli mające na celu wczesne wykrywanie infekcji przed wystąpieniem jej objawów, i w tym celu przeprowadzane profilaktycznie na większych grupach ludzi.

Sytuacja ta może wkrótce się zmienić za sprawą badaczy z Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uczelnia ogłosiła 12 marca 2020 roku, że po 4 tygodniach współpracy z Instytutem Biotechnologii i Medycyny Molekularnej oraz polską firmą SensDx jest bliska opracowania bardzo szybkiego testu na obecność koronawirusa w organizmie.

Firma, z którą współpracują badacze, ma już na koncie ultraszybki test na wirusa grypy, który zrewolucjonizował diagnozowanie tej choroby i dorównuje czułością metodzie RT-PCR, umożliwiając wykrycie patogenu we wczesnym stadium rozwoju infekcji.

Nowy test, który umożliwi sprawne wykrycie koronawirusa, będzie mógł być wykonywany poza laboratorium. Dokonano już pierwszego i najważniejszego kroku, jakim jest identyfikacja białek charakterystycznych dla nowego wirusa. Teraz poszukiwane są cząsteczki, które reagowałyby wyłącznie z tymi białkami.

Jak wyjaśnił wyjaśnił prof. Krzysztof Pyrć, wirusolog z Małopolskiego Centrum Biotechnologii UJ, testy bazują na sensorach bioelektrycznych. Osiągnięcia naukowców zostały udostępnione innym badaczom i nie zostaną opatentowane. Placówka otrzymała 25 mln zł dofinansowania od Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rozwój nowej technologii.

W tym samym ośrodku prowadzone są też inne ważne prace. Jak ogłoszono 19 marca 2020 roku, naukowcom udało się wyizolować koronawirusa z organizmu pierwszego pacjenta w kraju, który wyzdrowiał po infekcji, w celu zbadania jego genów. To konieczne, ponieważ SARS-CoV-2 szybko ulega mutacjom i na świecie krąży już kilka jego „wersji”. Poznanie tych, które są u nas najczęstsze, pomoże w opracowaniu najbardziej skutecznych metod walki z patogenem.

Czytaj także

Szczepionka przeciw SARS-CoV-2 made in Poland

Szczepionka na koronawirusa ma być opracowywana obok testu przez zespół z Pracowni Wirusologiczną Małopolskiego Centrum Biotechnologii UJ pod kierownictwem prof. Pyrcia oraz Zakład Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej UJ Collegium Medicum z prof. Markiem Sanakiem na czele. Wybór tej pierwszej pracowni jest nieprzypadkowy – to jedno z nielicznych w Polsce laboratoriów o odpowiedniej klasie bezpieczeństwa (klasa 3+, inaczej BSL3).

Prace nad szczepionką przeciw koronawirusowi SARS-CoV-2 zainicjowała już polska Agencja Badań Medycznych w porozumieniu z Ministrem Zdrowia Łukaszem Szumowskim. Badania mają być prowadzone w ramach międzynarodowej współpracy. Rozpoczęto rozmowy ze stroną amerykańską, chińską oraz agendami KE i uniwersytetami europejskimi.

COVID-19 – obalamy 10 mitów na temat koronawirusa SARS-CoV-2

ZOBACZ: Podstawy ochrony przed zarażeniem koronawirusem

Wideo

Materiał oryginalny: Polskie leki, szczepionki i testy na koronawirusa – osiągnięcia krajowej medycyny w walce z pandemią SARS-CoV-2 - Strona Zdrowia

Komentarze 4

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Chwała im za to jak i całej służbie zdrowia.

R
Roman

Powodzenia Szanowni Państwo

G
Gość

W naukowcach nasza nadzieja

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3