Spis treści
Miejsce nawiązuje nazwą do istniejącej na terenach dzisiejszego kampusu PB wsi. Inspiracją podczas projektowania tej przestrzeni było zagadnienie cykliczności, zarówno w kontekście życia ludzi czy drzew, jak i pór roku czy faz księżyca – dlatego propozycja nazwy powstałych obiektów to „cyklarium”.
Cyklarium Słoboda to element niezwykłego projektu, cieszę się, że Politechnika Białostocka została do niego zaproszona - mówiła dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej. - Ten projekt, nasz udział w nim, doskonale wpisuje się w naszą politykę jeśli chodzi o współpracę - mamy tutaj współpracę z bardzo ważną instytucją kultury, Galerią Arsenał. W tej współpracy wykorzystujemy w pełni potencjał naszej uczelni - mam na myśli tutaj wiedzę i doświadczenie naszych pracowników z zakresu architektury, jak i architektury krajobrazu, ale nie tylko. Również wiedzę, umiejętności, energię i pasję naszych studentów.
Rektor dodała, że wykorzystywany jest również potencjał kampusu z dużą częścią zieloną, położonego blisko centrum Białegostoku. Przypomniała też, że projekt angażuje do współpracy również uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych z Supraśla, gdzie wielu z nich trafia później w szeregi studentów PB.
Tak właśnie działamy, wykorzystując synergię potencjałów wielu instytucji i wielu osób - podsumowała Kosior-Kazberuk. - Tak rysuje się efekt, który ma służyć społeczności akademickiej naszej uczelni, ale nie tylko - przestrzeń ta będzie bowiem otwarta dla wszystkich.
Wielofunkcyjna przestrzeń nie tylko do odpoczynku
Politechnika Białostocka współpracuje przy tych działaniach z Galerią Arsenał, która to weszła w projekt Laboratorium badań nad szczęściem – życie po komfortocenie w Białymstoku. Realizuje go pod hasłem „Wspólnota międzygatunkowa. Sąsiedzkość natury w Białymstoku”. W ramach Cyklarium Słoboda powstała wielofunkcyjna przestrzeń zorganizowana w systemie modułowym, z jednej strony wykorzystująca zastane warunki naturalne, z drugiej architektonicznie zaprojektowana. Składa się ona z ogrodu biocenotycznego oraz miejsca do odpoczynku. Ma stać się też elementem podnoszenia świadomości ekologicznej studentek i studentów Politechniki Białostockiej oraz mieszkańców Białegostoku. Teren z założenia ma być również miejscem przeznaczonym do prowadzenia badań przez koła naukowe zajmujące sią ogólnie ujętym kształtowaniem środowiska, ale też elementem podnoszenia świadomości ekologicznej społeczności akademickiej Politechniki Białostockiej oraz mieszkańców miasta. Teren można będzie wykorzystać również w czasie zajęć dydaktycznych PB.
Nad projektem pracujemy od dwóch lat. Zostaliśmy do niego zaproszeni przez Instytut Goethego w Warszawie, podobnie jak pięć innych instytucji w Polsce, instytucji kultury - dodała Monika Szewczyk, dyrektor Galerii Arsenał. - Projekt ma na celu stworzenie platformy rozmowy, zsieciowanie osób eksperckich, młodych osób, osób kreatywnych, które wspólnie chciałyby się pochylić nad tym w jaki sposób możemy wycofać się z komfortoceną, zacząć żyć jednak w sposób bardziej zrównoważony i szczęśliwy (...) Nie tyle chodzi tu zawsze o efekty materialne, a bardziej chodzi o ideę i o taką pogoń za tą ideą. I przede wszystkim o współpracę interdyscyplinarną. O spotkanie ludzi z różnych dyscyplin. Stąd zaprosiliśmy uczniów z PLSP, zaprosiliśmy Koło Naukowe Forma z Architektury i wspólnie zaczęliśmy rozmawiać, szukać rozwiązań. - myślę, że w sposób niekonwencjonalny (...) Jest to projekt z pewnym ryzykiem i w pewnym sensie eksperymentalny, ale (...) wydaje mi się też, że jest to projekt bardzo otwarty i może być w przeróżny sposób kontynuowany.
Projekt, który opiera się na współpracy wielu podmiotów i osób
Autorami schematu zagospodarowania terenu są studentki i studenci kierunku architektura krajobrazu na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej: Dominika Bielawska, Patrycja Dzieniszewska, Natalia Rzepniewska, Karolina Sadowska, Izabela Kozak, Agnieszka Mackiewicz, Agata Szymanowska, Natalia Miłosz, oraz Koło Naukowe ROLKA, Koło Naukowe Leśników INL PB, Koło Naukowe Gospodarowania Środowiskiem, Koło Naukowe Architektury Krajobrazu „Przestrzeń Zieleni” (wszystkie działają przy Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej)
Autorami koncepcji są studentki i studenci Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej, należący do Koła Naukowego FORMA: Paulina Borkowska, Wiktoria Kulgawczuk, Zuzanna Godlewska, Łukasz Gudajtis, Bartosz Skarzyński, Damian Świerzbiński oraz uczniowie i uczennice Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Supraślu: Barbara Budnicka, Paulina Gajko, Maja Kunicka, Ida Poczykowska, Ida Supruniuk, Grzegorz Zdrojkowski.
O tym co można znaleźć w przestrzeni Centrum Słoboda opowiedziała m.in. Aleksandra Jakuć, opiekunka koła naukowego Forma działającego na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej z Katedry Sztuk Projektowych Wydziału Architektury. Zdradziła też etymologię nazw poszczególnych elementów, które to nazwy nawiązują do Słobody.
Stąd są słoje, bo chcieliśmy, żeby słoje, czyli ta charakterystyczna część pnia była widoczna i to są sposoby zagospodarowania, które służą do tego, żeby na tych słojach po prostu odpoczywać, czy namacalnie doświadczyć ich struktury, słomaki, czyli zestaw wypoczynkowy, zbudowany z drewna, słomy i siana o wyjątkowych właściwościach termoizolacyjnych - wymieniała Aleksandra Jakuć. - Słowieje to instalacja dźwiękowa wykonana z elementów poruszających się na wietrze, to znaczy gałęzi i form ceramicznych. Chcieliśmy stworzyć coś, co będzie angażowało różne zmysły, taką główną ideą była przestrzeń wypoczynkowa, ale też zastanawialiśmy się w jaki sposób możemy zaangażować inne zmysły i, w związku z tym, stworzyliśmy instalację dźwiękową poruszającą się na wietrze, czyli też reagującą na naturalny podmuch wiatru.
Mamy tu też słoploty, czyli hamaki o organicznych formach, których wielkość i kształt są definiowane przez rozmieszczenie drzew. Nie brakuje również słowozów, czyli kompostowników, które stworzyli uczniowie z PLSP w Supraślu.
Uczniowie Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Supraślu zajmowali się głównie taką wizualną stroną tego projektu -zapewniła Ida Poczykowska, uczennica Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Supraślu. - Zapoczątkowaliśmy te działania bardzo abstrakcyjnymi myślami, dzieliliśmy się swoimi przemyśleniami. W międzyczasie powstał szereg pobocznych działań, które miały na celu zintegrowanie nas jako zespołu oraz zapoczątkowanie myślenia o całym projekcie. Mówiąc szereg działań, mam na myśli powstanie na przykład szalek szczęścia, czyli szalek Petriego wypełnionych takimi rzeczami, które kojarzą się uczniom ze szczęściem. Powstały słoiki z ziemią szczęścia przywiezioną z ważnych dla nas miejsc. Powstały też projekty - zarówno szkice fizyczne jak i digitalowe wersje oraz w efekcie końcowym makiety kompostowników i gotowe dzieło.
Dzięki Cyklarium Słoboda powstała nowa, wolna, swobodna przestrzeń, która znalazła się blisko centrum - podsumował Rafał Rudnicki, zastępca prezydenta Białegostoku. - Rzeczywiście kampus Politechniki Białostockiej, a przynajmniej jego część znajduje się w miejscu wsi Słoboda, która istniała od końcówki XVII wieku do 1919 roku, kiedy została włączona w przestrzeń naszego miasta (...) Powstała nowa przestrzeń, z której dzięki zaangażowaniu Politechniki Białostockiej i Galerii Arsenał będą mogli korzystać nie tylko studenci, ale też i wszyscy mieszkańcy. Są tam pieńki, są tam pięknie ławki zrobione ze słomy, to miejsce jest bardzo ładne. Zachęcam do tego, żeby wszyscy ci którzy będą w pobliżu, skorzystali z tego, żeby je odwiedzić, odpocząć. Ważne jest też to, żeby adaptować to co już istnieje i włączać w obszar miejski. Myślę, że ten projekt tak naprawdę właśnie temu służy.
Integralną częścią projektu jest raport analityczny Andrzeja Kłopotowskiego zawierający informacje o wybranych przestrzeniach zieleni nieformalnej w Białymstoku oraz raport o dawnej wsi Słoboda, a także narzędziownik „Cyklarium Słoboda” przygotowany przez Studenckie Koło Naukowe FORMA przy Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej, zawierający informacje materiałoznawcze oraz sugestie użycia materiałów głównie pochodzenia naturalnego (nieprzetworzonego) do budowy poszczególnych modułów. Narzędziownik powstał jako efekt badań nad tradycyjną architekturą Podlasia. Schemat zagospodarowania terenu, przygotowany przez Koło Naukowe Przestrzeń Zieleni, z podziałem na przestrzenie o różnych przeznaczeniach oraz wstępnej lokalizacji zaplanowanych działań.
Projekt w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „Laboratorium badań nad szczęściem. Życie po komfortocenie”, prowadzonej przez Goethe-Institut, Fundację Bęc Zmiana, Zentrum für Kunst und Urbanisitk (ZK/U Berlin), przy wsparciu m.st. Warszawa, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Realizacja projektu: Galeria Arsenał w Białymstoku. Partnerzy: PLSP im. A. Grottgera w Supraślu, Politechnika Białostocka Wydział Architektury, Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku.
Piknik na który można przyjść już w sobotę, 12 października
Piknik w cyklarium zaplanowany jest 12 października w godz. 12-14. Każdy mieszkaniec Białegostoku może przyjść na teren kampusu PB od strony ulicy Świerkowej (trzeci wjazd od Zwierzynieckiej) ) lub od strony budynków PB przy ul. Wiejskiej 45, by wspólnie ze studentami i pracownikami Galerii Arsenał poznać nową przestrzeń. Na miejscu czekać będą hamaki, siedziska z siana, ze słomy i z pieńków, kompostowniki czy instalacja dźwiękowa i drobny poczęstunek.
Piknik jest uwieńczeniem dwuletniej pracy nad projektem „Sąsiedzkość natury w Białymstoku. Cyklarium Słoboda na kampusie Politechniki Białostockiej” w ramach szerszego przedsięwzięcia „Laboratorium badań nad szczęściem. Życie po komfortocenie”.
