Zdjęcia lotnicze Białegostoku z 1944 roku. Niemcy sfotografowali zniszczenia: ulice w gruzach, spalone domy.

fot. Archiwum
Na zdjęciu wycinek zdjęcia lotniczego Białegostoku, bez trudu można rozpoznać kościół św. Rocha. Fotografia została zrobiona o 16.05. fot. Archiwum
Wykonali je Niemcy z samolotu. Fotografie znalazł Zygmunt Walkowski. Rozpoznał, co przedstawiają i kilkanaście z nich przekazał znanemu białostockiemu fotografikowi, Piotrowi Sawickiemu. O odkryciu pisaliśmy w Porannym 22 sierpnia 2009 roku.
To tereny od strony alei Piłsudskiego naprzeciw kościoła św. Rocha – były tam ogrody działkowe (zdjęcie z 1947 roku) fot. Archiwum

To tereny od strony alei Piłsudskiego naprzeciw kościoła św. Rocha - były tam ogrody działkowe (zdjęcie z 1947 roku)
(fot. fot. Archiwum)

W amerykańskim archiwum narodowym (NARA) zachowało się tysiące niemieckich zdjęć lotniczych przejętych przez wojska amerykańskie w 1945 r. na terenie Niemiec. Robert Wróblewski, red. magazynu ilustrowanego "Armia" i historycznego miesięcznika "Militaria XX w" posiada wiele kopii takich zdjęć z naszego terenu, zrobionych 16 września 1944 r. przez samolot zwiadowczy zwany "ramą". A działo się to w kilka tygodni po przejściu frontu.

Marek Jankowski

To najbardziej wiarygodne świadectwo tego, jak wyglądało miasto w tamtym czasie. Dokumentuje wszystko: co przetrwało, jakie spustoszenia poczyniła wojna - mówi Piotr Sawicki, który bada fotografie.

Kolekcja to lotnicze, wojskowe zdjęcia Białegostoku, ale też na przykład Warszawy, wykonane przez Niemców we wrześniu 1944 roku. Są świetnej jakości.

Fotografik liczy, że uda się je powiększyć nawet do rozmiarów 22 na 22 metry. Oryginały to diapozytywy, czyli klisze w formacie 33 na 33 centymetry. Zdjęć jest tak dużo, że jeszcze nie udało się ich zliczyć.

W waszyngtońskim National Archives College Park odnalazł je kolekcjoner Zygmunt Walkowski, który przekazywał fotografie m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego. Znał Białystok, więc rozpoznał, co przedstawiają. To on przywiózł je Piotrowi Sawickiemu.

Białystok z lotu ptaka w roku 1944

Widok na charakterystyczną bryłę kościoła św. Rocha (zdjęcie z 1947 roku) Fot. Archiwum

Widok na charakterystyczną bryłę kościoła św. Rocha (zdjęcie z 1947 roku)
(fot. Fot. Archiwum)

- Przedstawiają spalony Białystok. To bardzo przejmujący widok. Domy bez dachów, same sterczące ściany i zrujnowane ulice - mówi Andrzej Lechowski, dyrektor Muzeum Podlaskiego, który widział jedno ze zdjęć.

- Teren od fontanny na Rynku Kościuszki do ulicy Mazowieckiej wygląda jak pustynia. Nie ma tam nic - opowiada Piotr Sawicki.

Tę jedną fotografię udało się rozszyfrować od razu. Reszta wymaga więcej pracy z mapą. Zdjęcia nie są opisane. Były wykonywane do celów wojskowych, więc teraz trzeba poświęcić wiele czasu, żeby dokładnie odtworzyć trasę przelotu samolotu. - Interpretacja zdjęć lotniczych jest mniej więcej jak USG. Trzeba się tego nauczyć - mówi fotografik. Liczy, że opisanie ich zajmie około trzech miesięcy.

Do tego czasu trudno ocenić ich wartość. - Takie zdjęcia pojawiały się już wcześniej. Trzeba by je porównać. Ale kolekcja jest niewątpliwie bardzo cenna - przyznaje dyrektor Lechowski.

O sprawie pisaliśmy już 22 sierpnia 2009 roku w Albumie Kuriera Porannego.

Czytaj e-wydanie »

Wideo

Komentarze 18

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

P
Photoman

Nastepne zdjęcie Białegostoku z 1941 roku jest na stronie czerwiec 1941

G
Gość
Fajnie by było, gdyby redakcja w artykule zamieszczała galerie fotek w pełnej rozdzielczosci.

... i zgodnie z treścią artykułów.
c
carll

super zdjęcie wielkie dzięki odnalazłem dom mojego pradziadka zresztą teraz mój.macie może wiece zdjęć?czy myślicie ze takie przebarwiania na zdjęciach to leje po bombach?

G
Gość

Jak zwykle "dziennikarze" z KPoronnego błysnęli wiedzą i profesjonalizmem. Tekst mówi o niemieckiech zdjęciach z 1944 r.,natomiast aż DWA z trzech zdjęć ilustrujących tekst pochodzą z 1947 r. i wykonane są z soewieckiego samolotu Po-2 (jak słusznie zauważył jeden z czytelnków). Po prostu dziadostwo, szkoda słów...

h
henry

ok! Jest. Przyjrzałem się dobrze i znalazłem. To właśnie wieży prawie nie widać

h
henry

Na jednym ze zdjęć widać jakby tylko wieżę kościoła Św. Rocha. A gdzie sie podziała "korona" w kształcie plasta miodu obok wieży?

g
garfield
Fajnie by było, gdyby redakcja w artykule zamieszczała galerie fotek w pełnej rozdzielczosci.

O czym ty mówisz właśnie one są w pełnej rozdzielczości może chodzi tobie o powiększenie ?????

Poprosimy więcej zdjęć.
M
Marek D...

A kim jest Piotr Sawicki? Czy ma jakąś wiedzę na temat zdjęć lotniczych.Wynalazłem w internecie że za komuny był fotoreporterem reżymowej (PZPR) gazety Kontakty. Czy to jest wystarczające kwalifikacje by oceniać zdjęcia wykonane za komuny? A może przynależność do związku zawodowego (który jako jeden z nielicznych nie przekształcił się po 89 roku, przypominam że związek ten założono w 1948 roku, jako tubę propagandową rządzącej partii)
Czy w naszym mieście nie ma nikogo innego który mógłby ocenić te zdjęcia? Widzę że poranny nie zauważył zmian po 1989 roku i odgrzewa starocie. (nieświeże)

d
dominik

Fajnie by było, gdyby redakcja w artykule zamieszczała galerie fotek w pełnej rozdzielczosci.

D
DEJA
Pytanie do redaktora. Czy te ogrody działkowe to były pracownicze ogrody zarządzane przez Polski Związek Działkowców? Czy też przez jakieś sanacyjne stowarzyszenie?

Przez partie NSDAP
S
Suchy

Werwolf robił te zdjęcia w 1947 roku, latając nad miastem w ruskim kukuruźniku.

G
Gość

Na zdjęciach tych wyraźnie widać, że zdjęcia były wykonane z radzieckiego samolotu PO-2 a więc fotki zrobili Rosjanie a nie Niemcy.

m
mójcion

ogródki działkowe....... całe miasto mieszkało przecież w wysokich 10-piętrowych blokach w latach 40., więc te zwykłe domy z ogrodami muszą być ogródkami działkowymi:P

p
podlasianin
W końcu z ktorego roku są zamieszczone zdjęcia? W tytule mowa jest o niemieckich zdjęciach z 1944 roku a w podpisach pod zdjęciami podany jest 1947 rok.

W jutrzejszym numerze otzrymasz odpowiedz, z której się dowiesz że Niemcy okupowali Białystok jeszcze 2 lata po wojnie:)
f
ferns

W końcu z ktorego roku są zamieszczone zdjęcia? W tytule mowa jest o niemieckich zdjęciach z 1944 roku a w podpisach pod zdjęciami podany jest 1947 rok.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3