Zabłudów, czyli podlaski cud i polskie piekło

Jerzy DoroszkiewiczZaktualizowano 
Piotr Nesterowicz, ukończył Akademię Ekonomiczną we Wrocławiu. To absolwent Polskiej Szkoły Reportażu.
Piotr Nesterowicz, ukończył Akademię Ekonomiczną we Wrocławiu. To absolwent Polskiej Szkoły Reportażu. Wydawnictwo Dowody na Istnienie
Pierwsze były teczki bezpieki, później spektakl Teatru Wierszalin. Piotr Nesterowicz przede wszystkim dotarł do osoby, od której zaczął się cud zwany zabłudowskim. I nie tylko do niej.

Patrzyłem na to z przymrużeniem oka - tak o wydarzeniach z maja 1965 roku na zabłudowskiej łące mówił ówczesny operator kamery Dziennika Telewizyjnego Zdzisław Rynkiewicz, przy tym syn kościelnego organisty. Miał prawo do oceny i ma je także dziś. Inaczej jest jednak w przypadku rasowych reportażystów. Z pewnością do nich można zaliczyć Piotra Nesterowicza. Jego "Cudowna" to nie tylko opis objawienia Matki Boskiej, ale też reakcji milicji, bezpieki, władz partyjnych, administracji, Kościoła, ale i zwykłych ludzi. Mało kto dziś o tych dniach pamięta, niewiele też osób spoza Zabłudowa wie, że dziewczynka, od której zaczęło się owo ogólnopolskie poruszenie, dziś już jako starsza kobieta znów mieszka w tej samej miejscowości.

Najubożsi bogaci duchem

Historia zabłudowskiego cudu zaczyna się wręcz podręcznikowo. Matka Boska objawia się bowiem skromnej dziewczynce. "Mieszkańcy miasteczka mówią, że to była najbiedniejsza rodzina w Zabłudowie" - pisze Nesterowicz. I od razu dociera do osób, które rodzinę Jakubowskich znały. Reporter jednak skorzystał z rady Hitchcocka i swoją książkę rozpoczął od trzęsienia ziemi. W dziejach małego miasteczka była nim niedziela, 30 maja 1965, dzień wyborów do Sejmu i Rad Narodowych. Wtedy to na miejsce objawienia przybywa kilka tysięcy osób z całego województwa, a milicja używa "płaczących", czyli granatów z gazem łzawiącym, pałuje ludzi i strzela z ostrej amunicji w powietrze. Ludzie odpowiadają kamieniami. Demolują milicyjne gaziki. To wszystko reporter spisał z dokumentów IPN. Trzeba przyznać, że skala zajść i dziś może robić wrażenie.

Tu poznajemy historię Jadwigi. Sama mówi, że od dzieciństwa dużo się modliła. Kierownik szkoły, Czesław Nurczewski, opisywał ją jako dziecko nadmiernie wrażliwe, bojaźliwe, skłonne do przewidzeń i urojeń. Nie wahał się wręcz powiedzieć, że miała ograniczoną poczytalność, a każde słowo tego reportażu jest doskonale udokumentowane. Wiemy, że lokalny kler uznał cud za halucynacje, prawosławni mieszkańcy dystansowali się od tych wydarzeń, skupiając się na legendzie o św. Gabrielu, którego zmumifikowane ciało pozostawało wówczas jeszcze w Grodnie. Nesterowicz jest tak skrupulatny i pisze tak obrazowo, że możemy się nawet dowiedzieć, jakie fryzury i torebki nosiły rozmodlone panie z miasta, a jakie z okolicznych wiosek. Perfekcyjna robota.

Tak zaś postrzegali ówczesny Zabłudów autorzy artykułu, który w 1965 roku ukazał się w ogólnopolskich "Argumentach": "Jeżeli Białystok i miasta powiatowe województwa nazywano kiedyś Polską B, to Zabłudów trzeba określić dalszymi literami alfabetu. Nie najlepsze ziemie, drobna gospodarka, Kościół i Cerkiew jako autorytety moralne i obyczajowe, system praw obowiązujący w stosunkach jeszcze feudalnych". Chciałoby się rzec skąd my to znamy.

Są w Zabłudowie tacy, co mają wiele za złe Jadwidze - pisze o 14-latce, która ujrzała Matkę Boską świetny reporter.

Dzieweczka z miasteczka

Nesterowicz skrupulatnie opisuje kolejne niedziele, pielgrzymki wiernych, legendy o uzdrowieniach, listy wysyłane po Polsce z coraz bardziej fantastycznymi opisami cudownych wydarzeń i strat poniesionych w walkach z narodem przez MO. Ukazuje, jak rodzi się plotka, przy okazji dowodzi, że jedno nietypowe zdarzenie może pociągać za sobą kolejne, w zupełnie innych częściach kraju.
Wspomina historię Emilii Michałowskiej, która ułożyła 26-zwrotkowy wiersz o Jadwidze i o jej spotkaniach z Matką Boską. Przypomina, że kobieta za ten powielany na różne sposoby tekst odsiedziała trzy tygodnie w areszcie, dociera nawet do osoby, która niemal jak relikwię wciąż przechowuje jedną z odbitek "Dzieweczki z miasteczka".

Rok 1965, tuż przed obchodami Millenium, był też czasem wzmagającej się walki z religią. Obnażone tu zostają strach i podłość rządzącego województwem Arkadiusza Łaszewicza, który nota bene, za inny materiał wyrzucił z pracy cytowanego na początku Rynkiewicza, pokazane są też kulisy prasowej nagonki na wiernych. Oprócz tytułów ogólnopolskich niechlubnie zapisali się tu dziennikarze "Gazety Białostockiej", choć tylko jeden zdaniem reportera, pisał kłamliwe teksty pod własnym nazwiskiem. Był to inny wybitny reporter i pisarz... Edward Redliński. O tym, że matka dziewczynki zaledwie na miesiąc trafiła do więzienia, nie warto nawet wspominać. Szczęściem sędziowie mniej bali się gniewu PZPR niż wtrącający w kazamaty jej członek - sekretarz Łaszewicz.

Polskie piekło wiecznie gorące

Pamięć o zabłudowskim cudzie przetrwała u nielicznych, kilka lat temu odświeżył ją Piotr Tomaszuk spektaklem Teatru Wierszalin. Z lektury reportażu wynika jednak, że zawiść ludzka przetrwała niemal pół wieku. Do dziś ludzie zastanawiają się, jak bardzo Jakubowscy na cudzie się wzbogacili i tylko sama Jadwiga mówi, że jest "szczęśliwa z tym, co się stało". Świetna, znakomicie udokumentowana i nie oceniająca nikogo książka. Prawdziwie mistrzowska szkoła reportażu.

Czytaj e-wydanie »

polecane: FLESZ: 10 matek, które zmieniły świat

Wideo

Materiał oryginalny: Zabłudów, czyli podlaski cud i polskie piekło - Kurier Poranny

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 10

r
redakcja online

Na końcu książki są trzy strony samych źródeł, łącznie z podanymi przez Zabłudowianina. A 7 grudnia w Zabłudowie - spotkanie z autorem. Chyba warto przekazać swoje opinie osobiście?

zgłoś
Z
Zabłudowianin

Reportaż na w/w temat popełnił onegdaj Jerzy Ambroziewicz (1968) - w sumie niezły, bo nie wartościujący. Trzeba jednak wziąć pod uwagę czasy, w których był pisany. Sporo na temat cudu w Zabłudowie napisał dr Maciej Krzywosz z UWB, w ujęciu socjologiczno-religioznawczym. Ponadto wpadł mi w ręce Rocznik Zabłudowski, bodajże z 2012 r. gdzie również można znaleźć prace na ten temat - jedna pisana przez studenta archiwistyki na podstawie akt bezpieki, druga przez socjologa, bazująca na artykułach prasowych z tamtego okresu. Nazwisk obu Panów niestety nie pamiętam.

zgłoś
p
pablo1919

Wszędzie są takie pseudo cuda.

zgłoś
B
Bożenka

Zabłudowa - jak już

zgłoś
z
zzz
W dniu 25.11.2014 o 12:28, Asia napisał:

czemu obrażasz społeczność Zabłudowia?

ten brak  wiary  w TO to nie wina mieszkańców . Im władza zakazała  wiary i zawierzyli władzy. A z powodu cudu-objawienia miasto nic nie zyskało , A GDYBY ZAWIERZYLI  powstał by pierwszy Licheń czy Fatima.

Przecież cała religia opiera się na wierze na zwykłej wierze , podobnie jak gra w LOTTO  tam tez są cuda że ktoś wygrywa ., co więcej wiara jedna często uznaje za herezję inną wiarę jak to czyni np islam ten fanatyczny czy religia żydowska.

zgłoś
D
DZIADEK

SZCZERZE to bardziej wierze w objawienia  w Zabłudowie niz w ten sokółski CUD.

A moja mama pracowała wtedy jako kasjerka w PKS I BYŁ ZAKAZ SPRZEDAŻY BILETÓW do tej miejscowości . Były tylko miesięczne w sprzedaży  a jednorazowe nie , często ludzie kupowali nawet do Bielska Podlaskiego na pośpieszny a wysiadali w Zabłudowie..

Polecenie było ponoc z samego KW PZPR.

a co do wiary w cuda to  Papieże nie uznawali i stygmatów ojcia Pio, ani innych cudów , kościół tez nie uznawał objawień siostry Faustyny

zgłoś
A
Asia
W dniu 25.11.2014 o 12:11, Bożenka napisał:

Gdyby chodziło o wzbogacenie się, to Pani Jadwiga nie mieszkałaby dzisiaj w ciasnym mieszkaniu komunalnym i nie liczyłaby się z każdym groszem. Kwestia wiary w cud jest kwestią indywidualną. Faktem jest, że dokonało się kilka ważnych rzeczy. Sama poznałam kiedyś na Mazurach pewną panią, która przyjechała wtedy do Zabłudowa modlić się w intencji zdrowia swojej ciężko chorej córki. Kiedy dowiedziała się, że pochodzę z Zabłudowa powiedziała, że u niej zawsze mogę znaleźć kąt, bo jej córka wyzdrowiała. Takich historii jest więcej. W Zabłudowie się o nich jednak nie mówi. Wciąż pokutują tam echa dawnej zawiści i zazdrości przekazywanej z pokolenia na pokolenie częściej niż sama historia cudu. Swoją drogą, jacy ludzie taki cud. Zabłudowianie sami są sobie winni.

 

czemu obrażasz społeczność Zabłudowia?

zgłoś
B
Bożenka

Gdyby chodziło o wzbogacenie się, to Pani Jadwiga nie mieszkałaby dzisiaj w ciasnym mieszkaniu komunalnym i nie liczyłaby się z każdym groszem. Kwestia wiary w cud jest kwestią indywidualną. Faktem jest, że dokonało się kilka ważnych rzeczy. Sama poznałam kiedyś na Mazurach pewną panią, która przyjechała wtedy do Zabłudowa modlić się w intencji zdrowia swojej ciężko chorej córki. Kiedy dowiedziała się, że pochodzę z Zabłudowa powiedziała, że u niej zawsze mogę znaleźć kąt, bo jej córka wyzdrowiała. Takich historii jest więcej. W Zabłudowie się o nich jednak nie mówi. Wciąż pokutują tam echa dawnej zawiści i zazdrości przekazywanej z pokolenia na pokolenie częściej niż sama historia cudu. Swoją drogą, jacy ludzie taki cud. Zabłudowianie sami są sobie winni.

zgłoś
A
Ada

nie było żadnego cudu, rodzina namówiła tą dziewczynę, aby coś takiego rozgadała, aby wyjść z biedy. ludzie w zabłudowie znają tą prawdę i większość nie wierzy w ten "cud", ale to zawsze jakaś promocja miasta.

 

zgłoś
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3