Teatr Wierszalin - Wierszalin. Reportaż o końcu świata 2020 (zdjęcia, wideo)

Jerzy Doroszkiewicz
Jerzy Doroszkiewicz
Teatr Wierszalin - Wierszalin. Reportaż o końcu świata, 24.07.2020
Teatr Wierszalin - Wierszalin. Reportaż o końcu świata, 24.07.2020 Jerzy Doroszkiewicz
Piotr Tomaszuk, szef Teatru Wierszalin, po raz pierwszy sięgnął po opowieść o świecie, którym nazwał swój teatr w roku 2007, dopiero po 16 latach od narodzin niezwykłej sceny. 13 lat później, w znacznie odświeżonym składzie, znów przyciąga do Supraśla historią równie niezwykłą, co tragiczną.

Tragedia osady Wierszalin, wyznawców proroka Ilji, ma bowiem wiele wymiarów. Nie tylko to historia nawiedzenia, czy raczej uwiedzenia, ale także historia odrzucenia, niezrozumienia, poszukiwania swojego świata. Na ten aspekt narodzin wierszalińskiego mitu zwrócił uwagę Piotr Tomaszuk witając widzów na pierwszym odświeżonym spektaklu, w progu Teatru Wierszalin w Supraślu. Wspomniał o wciąż nie do końca zbadanej i nieopowiedzianej historii bieżeństwa. O tym, że uciekinierzy z Grzybowszczyzny i okolic przed nadciągającymi niemieckimi wojskami, zresztą z ukazu cara w roku 1915, ruszali w głąb Rosji, owej „matuszki Rossiji”, może i opresyjnej, ale mówiącej w zrozumiałym im, prostym ludziom, języku. Z dobrze znaną religią, obyczajami. Kiedy wybuchła rewolucja, za nic mająca Boga i religię, wracali w rodzinne strony, tyle że do obcego kraju. Bo na tych terenach, po 123 latach rosyjskiego panowania odradzała się Polska. Polska, która za chwilę znów musiała walczyć z Rosją, tym razem sowiecką, Polska, w której o równości wyznań nie było mowy, Polska, w której mówiono i pisano w urzędach po polsku, w języku niekoniecznie opanowanym przez prostych chłopów, którzy do tej pory byli nie z własnej wszak winy poddanymi rosyjskiego cara. I może właśnie dlatego – zastanawiał się Tomaszuk – podjęli oni pomysł Eliasza Klimowicza na stworzenie własnego świata, mitycznego szczytu, wierchu, Wierszalina, by znaleźć szczęście na ojcowiźnie, która była ich ziemią, ale już inną, bardziej obcą niż przed wyruszeniem w bieżeństwo.

„Wierszalin. Reportaż o końcu świata” to także rodzinna historia samego Tomaszuka, znana mu od dziecka. Dlatego zanim przystąpił do realizacji spektaklu na podstawie książki Włodzimierza Pawluczuka, długo mierzył się z tematem. Za to kiedy w 2007 roku po raz pierwszy objawił światu swoją wizję – wzbudził zachwyt, który nie przemija do dziś. Bo w tym przedstawieniu jest wszystko to, z czego reżyseria Tomaszuka i cały Teatr Wierszalin słyną w świecie. Znakomicie dobrani aktorzy, którzy muszą zmieniać role podczas przedstawienia, rewelacyjna muzyka Piotra Nazaruka, fantastyczny klimat scenografii Eweliny Pietrowiak. Kto zna tutejsze klimaty, widział choćby na zdjęciach las krzyży na Świętej Górze Grabarce, ten z miejsca odnajdzie się w przestrzeni wykreowanej przez Pietrowiak. Przestrzeni zredukowanej do minimum, gdzie pojedynczy rekwizyt ma czasem niezwykłe znaczenie. Ot choćby druciane okulary Rafała Gąsowskiego – wśród ludu były symbolem mądrości, w finałowej scenie jakże pasują już nie do egzorcysty w czarnych rękawiczkach, ale bezwzględnego kata z NKWD.

Piotr Tomaszuk, wzorem starych ksiąg, na przemian skupia się na opisie obyczajów, korzystając przy tym z autentycznych wspominków o działalności Ilji zebranych przez Pawluczuka, eksponując cielesność swoich bohaterów, by w kolejnej scenie ukazywać ich wymiar duchowy, rozmodlenie, czy nawet nawiedzenie. Nie stara się analizować, dlaczego właśnie Klimowicz porwał tłumy swoją wizją, raczej, zgodnie z tytułem sztuki, z okruchów wydarzeń buduje przed oczami widzów obraz i klimat jaki towarzyszył tym ludziom. Wierzącym w cuda, a jednocześnie zaprzeczającym samym sobie. W jakiś sposób naiwnym, a z drugiej strony przekonanym o swojej wierze w proroka i jego słowa. Gdzieś w tle, zresztą pokazana w sposób pełen czułego humoru – jawi się chciwość, chłopska chytrość, trudna do opanowania seksualna chuć, ale też czołobitność przed silniejszymi, nawet jeśli tylko wmawiają im, że kiedyś byli ich carem. I nawet jeśli te opowieści zdają się anegdotami, ciekawostkami z świata bez telewizji i internetu, to pokazane w wierszalińskim rytmie obrzędu, w tradycyjnie już doprowadzonych do perfekcji scenach zbiorowych czy to szaleństwa, czy religijnej ekstazy – hipnotyzują i uwodzą widzów. Świetnie śpiewający aktorzy, w strojach mocno nadszarpniętych zębem czasu, z groteskowo wymalowanymi twarzami, są w pewien sposób narzędziami w ręku Tomaszuka. To on wybrał wątki z reportażu Pawluczuka i zapanował nad historią o nadziei, która przerodziła się w zbiorową histerię, czy narodziny sekty. A że to znakomity materiał na teatralny spektakl, który też może podpowiadać, czym jest samo istnienie Teatru Wierszalin – to już inna sprawa.

Bo tylko ten twórca, który w wizję Piotra Tomaszuka uwierzy, da się ponieść jego ideom, jest w stanie wiarygodnie, z pełnym oddaniem grać w jego przedstawieniach. A że tak się dzieje od lat, supraski teatr znany jest w całym świecie. Jedni aktorzy odchodzą, ich miejsce zajmują inni. Kiedy patrzy się na ich twarze po przedstawieniu, widać że są tu szczęśliwi. Publiczność wychodzi oczarowana, a Tomaszuk może spać spokojnie. Jego wizje mają moc, a zespół którym kieruje, daje z siebie wszystko. Taka jest magia teatru, który żadnego widza nie pozostawia obojętnym.

Wierszalin. Reportaż o końcu świata

Reżyseria: Piotr Tomaszuk
Scenografia: Ewelina Pietrowiak
Muzyka: Piotr Nazaruk

Występują: Monika Kwiatkowska, Magdalena Dąbrowska, Dariusz Matys, Mateusz Stasiulewicz, Katarzyna Wolak, Rafał Gąsowski

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na poranny.pl Kurier Poranny
Dodaj ogłoszenie