Światowy Dzień Serca. Życie to rodzaj biegu, w którym wygrywają ci, którzy przybiegają na metę ostatni

Redakcja
Udostępnij:
Wywiad z prof. dr hab. n. med. Anną Tomaszuk-Kazberuk z Kliniki Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Zbliża się Światowy Dzień Serca – święto, którego celem jest przypominanie, jak ważna jest profilaktyka chorób serca. Jest to szczególnie istotne w czasie pandemii, która wpłynęła na zachowania prozdrowotne Polaków. Czy Pani zdaniem pacjenci pamiętają i stosują się do zasad profilaktyki kardiologicznej, zwłaszcza w tym trudnym czasie?
Rzeczywiście pandemia pogorszyła stan rzeczy. Wielu poważnie chorych na serce ludzi koncentrowało się wyłącznie na unikaniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Pacjenci wyraźnie unikali kontaktu ze służbą zdrowia. Chociaż z drugiej strony trzeba przyznać, że niektóre placówki także ograniczyły swój dostęp dla chorych, dotyczyło to zwłaszcza planowych hospitalizacji i zabiegów. Jednak lekarze kardiolodzy, neurolodzy, lekarze SOR, zajmujący się stanami ostrymi, takimi jak zawał serca czy udar mózgu, pracowali nieprzerwanie, dlatego też pacjenci z takimi chorobami, z którymi nie można czekać, powinni byli zgłaszać się niezwłocznie. Nie wszyscy tak postępowali, obawiając się choroby Covid-19 bardziej niż zawału. W naszej Klinice w zeszłym roku, szczególnie wiosną, obserwowaliśmy wiele przypadków skrajnie zaostrzonej niewydolności serca.

Kiedy więc powinniśmy rozpocząć profilaktykę chorób układu krążenia?
Profilaktyka chorób układu krążenia to szerokie pojęcie, o którym słyszymy zewsząd. Należy rozpoczynać jej stosowanie od wczesnego dzieciństwa, rodzice powinni dbać od początku o zdrowie swoich dzieci, dając przy okazji własny dobry przykład. W profilaktyce ważnych jest kilka elementów. Po pierwsze to tzw. zdrowa dieta, zawierająca mało tłuszczów zwierzęcych, a dużo warzyw. Druga rzecz to ruch, jak marsze, pływanie, jazda rowerem. Poza tym trzeba unikać przewlekłego stresu, nie nadużywać alkoholu, nie palić papierosów. To rzeczy banalne, znane, ale wiemy jak trudno zastosować się do tych zaleceń.

No właśnie. Jak w Pani ocenie w czasie pandemii wyglądała dieta Polaków? Czy zmieniły się nasze nawyki?
Myślę, że nawyki Polaków pogorszyły się. Zresztą dotyczy to nie tylko naszego kraju, ale też większości krajów europejskich. Dużo czasu spędzaliśmy w domu, przed komputerem czy przed telewizorem, zjadając niezdrowe przekąski takie jak słodycze czy chipsy. Z tego powodu wiele osób przybrało na wadze, co prowadziło często do dalszej frustracji.

Jaka dieta jest najlepsza dla serca?
Obowiązuje nas zdrowa dieta: warzywa, owoce, ryby, chudy nabiał, pieczywo z pełnego przemiału, orzechy. Jednak nie twierdzę, że na kotleta schabowego raz na dłuższy czas nie można sobie pozwolić. Do wszystkiego trzeba podchodzić z rozsądkiem. Oczywiście wszystko zależy też od tego, jakie choroby pacjent ma i jakie wartości cholesterolu czy ciśnienia tętniczego są naszym celem. Sytuacja przedstawia się w ten sposób, że najpierw w życiu człowieka mamy do czynienia z czynnikami ryzyka, a potem pojawiają się poważne choroby, takie jak: cukrzyca, miażdżyca czy niewydolność serca. Proszę pamiętać, że wielkie nakłady, które w skali światowej idą na leczenie miażdżycy, czyli wszczepiane stenty, operacje serca, mniej dają ludzkości niż nasze własne dbanie o zdrowie w skali mikro. Każdy powinien zadbać o swój organizm, to najbardziej efektywne, wydajne i skuteczne. Tu znowu wracamy do czynników ryzyka, które wpływają na coś, co nazywamy śródbłonkiem. Ten śródbłonek to wewnętrzna warstwa, która wyściela naczynia wieńcowe, które biegną na powierzchni serca. Zdrowy tryb życia wpływa na dobrostan śródbłonka. Od zaburzenia funkcji śródbłonka zaczyna się całe zło, które nazywamy miażdżycą.

O czym jeszcze powinniśmy pamiętać, żeby zadbać w tym trudnym czasie o nasze serca? Co służy sercu?
Ważny jest ruch. Gdyby ktoś wynalazł tabletkę, zastępującą ruch, byłby milionerem. Padają często pytania, ile wysiłku dla przeciętnego człowieka jest potrzebne. Czy to udział w półmaratonie czy wystarczy piechotą pójść po zakupy do sklepu? Są wytyczne dotyczące wysiłku fizycznego. Okazuje się, że potrzebujemy ok. 5 godzin tygodniowo wysiłku na umiarkowanym poziomie, czyli między pół godziny a 45 minut dziennie codziennie. Liczy się też systematyczność, nie tylko czas trwania wysiłku. Moim zdaniem każda aktywność fizyczna w pewnym sensie się sumuje, czyli warto dalej zaparkować samochód czy nie korzystać z windy. Ale towarzystwa kardiologiczne zalecają wysiłki, które są ciągłe. Np. wysiłek, który trwa pół godziny jest na pewno wysiłkiem właściwym. Polecamy głównie marsze, marszobiegi, pływanie, jazdę rowerem. Wielu kardiologów zaleca „psa na receptę”. To bardzo dobra rzecz, bo „wyciąga” człowieka z mieszkania, każe spacerować. Pies łagodzi obyczaje, daje dużo radości, nieraz niweluje stres u pacjentów kardiologicznych, którzy są często starsi, samotni. Spacery odgrywały też pozytywna rolę w czasie pandemii, gdy ludzie byli izolowani, kontakty były ograniczone.

Pandemia wpłynęła także na sytuację pacjentów chorych przewlekle - to pacjent powinien wziąć na siebie część odpowiedzialności i utrzymywanie się w dobrym zdrowiu, np. poprzez monitorowanie parametrów ciśnienia tętniczego.
Odpowiedzialność za leczenie powinniśmy dzielić z pacjentem. Medycyna zerwała już z paternalistycznym podejściem do chorych. Pacjent jest obecnie w centrum decyzyjnym. Powinnam dodać, pacjent i jego rodzina, ponieważ wsparcie rodziny jest niezastąpione. Obowiązkiem chorego są domowe pomiary ciśnienia, są one bardziej wiarygodne niż pomiary w gabinecie lekarza. Pomiary wykonane przez lekarza czy pielęgniarkę są zazwyczaj wyższe, ponieważ pacjent jest pod wpływem mniej lub bardziej uświadomionego stresu.

Jakie są prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego?
Zaczynamy leczyć nadciśnienie, gdy wartości przekraczają 140/90 mmHg, ale nasze cele dla ciśnienia skurczowego to 130mmHg lub nieco niżej. Cele do których dążymy w leczeniu zależą głownie od wieku , ale także od towarzyszących chorób.

W jaki sposób samodzielnie prowadzić prawidłowo taki monitoring?
Pomiary domowe są niemal tak dobre jak te wykonane przy pomocy 24 godzinnego monitorowania ciśnienia przy pomocy specjalnego aparatu. Pomiary domowe korelują z rokowaniem chorego i stanowią bardzo ważne źródło informacji dla lekarza. Powinny być wykonywane w spokojnych warunkach, najlepiej 2 razy dziennie, po przebudzeniu i przed zaśnięciem. Na ich podstawie lekarz może modyfikować leczenie nadciśnienia.

Czym grozi niekontrolowane ciśnienie tętnicze?
Gdyby rozpatrywać, jaka choroba szkodzi ludzkości najbardziej w ujęciu globalnym, byłoby to właśnie nadciśnienie tętnicze. Wynika to z faktu, że jest to choroba tak powszechna. W Polsce ponad 10 milionów ludzi na nadciśnienie tętnicze. Nadciśnienie tętnicze w długiej perspektywie uszkadza serce, nerki, naczynia krwionośne, oczy. Niekontrolowane bardzo wysokie ciśnienie grozić może nawet udarem mózgu, zawałem serca, czy rozwarstwieniem aorty, głównej tętnicy w naszym ciele.

Jakie jeszcze inne parametry możemy kontrolować samodzielnie?
Możemy sobie sami w domu mierzyć tętno. Kiedy biegniemy czy wykonujemy jakiś wysiłek, odczuwamy kołatanie, ale jest to miarowe. W przypadku niemiarowego tętna możemy mieć do czynienia z zaburzeniem rytmu serca zwanym migotaniem przedsionków. Przy migotaniu przedsionków bicie serca jest chaotyczne. Można to właśnie sprawdzić badając sobie tętno, jeśli ktoś umie, na tętnicy na nadgarstku. Także aparat do mierzenia ciśnienia może pokazać arytmię. Wtedy warto jak najszybciej udać się do lekarza, bo migotanie przedsionków może grozić poważnymi konsekwencjami. Poza tym powinniśmy regularnie sprawdzać swoją masę ciała. To także można zrobić bez wychodzenia z domu.

Dlaczego jest tak ważne jest, by pacjent z nadciśnieniem tętniczym był pod stałą opieką lekarza?
Ważne jest, aby powstał sojusz pacjenta z lekarzem, to podstawa terapii. Chory musi ufać swojemu lekarzowi i mieć od niego szczegółowe instrukcje, jak ma wyglądać jego leczenie i czemu ono ma służyć. Istotne jest proponowanie pacjentom nieskomplikowanej terapii nadciśnienia tętniczego, chodzi zwyczajne ułatwienie życia ludziom, którzy będą leczeni przez lata, a niektórzy przez dziesięciolecia. W tym momencie nie sposób nie wspomnieć o tabletkach , które zawierają w sobie kilka substancji i zalecane są tylko raz dziennie. To kapitalnie podnosi tzw. compliance, czyli stosowanie się chorych do zaleceń lekarza. Nie można też przecenić roli edukacji w czasie każdej wizyty.

W przypadku chorób przewlekłych, szczególnie ważne jest zachowanie ciągłości terapii. Pani Profesor, dlaczego ciągłość terapii jest tak ważna i jakie ma to znaczenie w przypadku przewlekłych chorób kardiologicznych?
Pan redaktor ma całkowita rację. W przypadku chorób przewlekłych, szczególnie ważne jest zachowanie ciągłości terapii. Ma to ogromne znaczenie w przypadku przewlekłych chorób kardiologicznych. Nieuzasadnione przerwanie zaleconej przez lekarza terapii powoduje zaostrzenie choroby wieńcowej i niewydolności serca, rozchwianie ciśnienia tętniczego, wzrost stężenia cholesterolu czy glukozy we krwi. Prowadzi to do destabilizacji stanu chorego, pogorszenia jakości życia, prowadzi do konieczności hospitalizacji, a nawet pogarsza rokowanie, czyli mówiąc wprost, skraca życie. Nie warto zarzucać terapii zaleconej przez lekarza bez konsultacji. Mamy w kardiologii cały szereg leków, które mają znaczny wpływ na zdrowie i przedłużają życie ludzkie.

Czego życzyłaby Pani Polakom z okazji Światowego Dnia Serca?
Życzyłabym dużo zdrowia, dbałości o swój własny organizm oraz o zdrowie swoich bliskich. Wysiłek w tym względzie się opłaca. Życie to przecież rodzaj biegu, w którym wygrywają ci, którzy przybiegają na metę ostatni.

Ekspertka: Odpornośc budujemy przez cały rok. Co jeść, a czego unikać?

Wideo

Materiał oryginalny: Światowy Dzień Serca. Życie to rodzaj biegu, w którym wygrywają ci, którzy przybiegają na metę ostatni - Polska Times

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie