Shoah: Żydzi z Bielska Podlaskiego i Hajnówki. Wojnę przeżyli nieliczni

Mateusz Gutowski
Joanna Sapieżyńska podczas prezentacji na temat "Shoah"
Joanna Sapieżyńska podczas prezentacji na temat "Shoah" Mateusz Gutowski
Z tysięcy Żydów zamieszkujących nasz region, wojnę przetrwali tylko nieliczni. Uratowało się pięciu z Hajnówki, czterech z Kleszczel, czterech z Bielska. Nie ma dokumentów, których prawdopodobnie należy szukać w Izraelu oraz w archiwach Białorusi. W hajnowskiej bibliotece o Holokauście na Podlasiu opowiadała Joanna Sapieżyńska, nauczycielka ZSZ w Hajnówce.

Szacuje się, że w naszym województwie, w gettach było zamkniętych około 100 tys. Żydów. Niestety, baza źródłowa, jest uboga. Najwięcej materiałów jest w Białymstoku. W przypadku Kleszczel czy Bielska Podlaskiego - pojedyncze wspomnienia. Zachowały się też tylko nieliczne fotografie.

- Holokaust, Shoah, te pojęcia są używane dosyć często zamiennie - wyjaśnia Joanna Sapieżyńska. - Greckie słowo holokaustikos, oznacza ofiarę całopalną składaną w świątyni. To słowo jest bardziej związane z ofiarą Izaaka, która się nie dokonała. Zagłada Żydów się dokonała. Dlatego przedstawiciele społeczności żydowskiej niezbyt chętnie wybierają to pojęcie.

Dla nich jest to Shoah, słowo pochodzące z języka hebrajskiego, które oznacza zagładę, zniszczenie. W tym wypadku zagładę narodu żydowskiego - mówi Joanna Sapieżyńska.

W Polce, pierwsze getto powstało w Piotrkowie Trybunalskim, pod koniec września 1939 roku. Na naszych terenach, getta pojawiły się po napaści Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 roku. W swojej prezentacji Joanna Sapieżyńska zamieściła wszystkie getta naszych okolic.

Getto w Narwi powstało we wrześniu 1941 roku i działało do 2 listopada 1942 roku Więziło około 600 Żydów. - Dane są szacunkowe. Nie wiadomo do końca czy było mniej, czy więcej - tłumaczy Joanna Sapieżyńska. - Likwidacja getta łączyła się z deportacją Żydów do Bielska, a potem do Treblinki (w sierpniu 1943 roku). Trudne warunki bytowe, brak żywności, choroby, dziesiątkowały ludzi zamkniętych na małym obszarze. Dlatego deportacje w pierwszej kolejności obejmowały najsłabszych.
Gdy na starych zdjęciach widzimy getto warszawskie, mamy wyobrażenie wszystkich gett w Polsce. - Jednak obraz getta z Siemiatycz jest inny. Drewniane domy, kilka ulic otoczonych drutem kolczastym. Nie ma muru. Początkowo getta były otwarte. Polacy mogli tam wchodzić. Żydzi mogli wyjść tylko mając zaświadczenie. Potem getta zamknięto - wyjaśnia Sapieżyńska.

W getcie w Bielsku było niewielu Żydów z Hajnówki. Większość, w sierpniu 1941 roku została wywieziona do Prużan. Do Bielska trafiali też Żydzi z Orli, Bociek, Brańska i Narwi.

- Getto w Kleszczelach utworzono w maju 1942 roku. Około 30 domów, w których mieszkało blisko tysiąc Żydów, w tym trochę z Milejczyc i Nurca - opowiada Joanna Sapieżyńska. - Getto to likwidowano od 1 do 6 listopada 1942 roku. Żydów wywieziono do Prużan i Białegostoku. Stamtąd drogi były dwie: do Treblinki lub do Oświęcimia. Żydzi z naszego terenu trafiali głównie do Treblinki.

Według Joanny Sapieżyńskiej, nie zachowały się żadne zdjęcia Żydów z Hajnówki. Ulicy imienia Żydów też nie ma. Szacuje się, iż przed wojną w Hajnówce mieszkało około 600 przedstawicieli tej narodowości.

- Najwięcej było ich w Narewce, zostali wywiezieni do getta w Narwi. Wiadomo, że z Kleszczel uratowały się cztery osoby, a z Hajnówki pięć. Jeden z hajnowskich Żydów, jest w Izraelu, a pozostali prawdopodobnie w USA. Lippel jest w kontakcie w Hajnówką, chce się tu osiedlić - wylicza Joanna Sapieżyńska.

Czytaj e-wydanie »

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
Jerlwej
Jakie to wzruszające, okazuje się ze ginęli tylko żydzi, dlaczego nie mówi się o polakach, Białorusinach, Rosjanach, cyganach i innych nacjach to już jest dyskryminacja. Jakos za wielu żydów nie zginęło skoro zdominowali bankowość, zawody prawnicze, urzędy UB po wojnie, po transformacji rząd polski, media, czołówkę najbogatszych ludzi w Polsce, w tym również aferzystów. Rzad Unii Wolności stanowili wyłącznie żydzi- no więc skoro ich 6 zostało to szybko się rozmnożyli. Wolińska zbrodniarka żydowska, Stefan Michnik oskarżony o zbrodnie na polakach to przykłady polskich żydów którzy ocaleli.
Niech Shoach nam wyjaśni dlaczego Hitler postanowił zmniejszyć populację żydów- to jest dość ciekawe.
J
Jan
Jeżeli się o czymś mówi, to trzeba wiedzieć o czym się mówi du.ku. Ci Żydzi z Bielska, którzy przeżyli, ok. 6 osób – wolność odzyskali po wyzwoleniu obozów koncentracyjnych: Berkowski Israel - więzień KL Auschwitz numer: 98803; Dawidowicz Michał - w obozie KL Auschwitz; Kraśniański Wolf – losy nieznane; Peker Meir - KL Majdanek, KL Bergen-Belsen, obóz w Płaszowie, KL Mauthausen; Piasek Henoch – więzień obozów koncentracyjnych; Tepperman Simcha - w obozie KL Auschwitz. Oprócz nich przeżyło z Bielska kilkunastu Żydów, których Sowieci wywieźli na Syberię w 1941r.
G
Gość
"ocaleli" po-d po-stacią Chazaro-mongołów ,których Germańcy nie "rozpoznali" ,dziś "dostają" paszporty polskie "na dziadziusia" od chazarów z po-likkud 2.
C
Czubek
paniusia poda te "szacowane" zródła ,a nie zmyślone .a ci co "przetrwali" ,to sami z siebie ,czy cud jakiś nastąpił ? przecież w/g was to chłopi podlascy rżnęli na potęgę ,grzebiąć potem w popiele jak pisze pejs gross. a jak wspomina znany pedofil -ścigany przez wymiar sprawiedliwości USA -lebnitz ,używali często siekiery...

Prawie wszyscy zginęli a dziś staja w kolejce PO majątki a skąd oni sie wzieli
G
Gość
paniusia poda te "szacowane" zródła ,a nie zmyślone .a ci co "przetrwali" ,to sami z siebie ,czy cud jakiś nastąpił ? przecież w/g was to chłopi podlascy rżnęli na potęgę ,grzebiąć potem w popiele jak pisze pejs gross. a jak wspomina znany pedofil -ścigany przez wymiar sprawiedliwości USA -lebnitz ,używali często siekiery...
Dodaj ogłoszenie