Shoah: Żydzi z Bielska Podlaskiego i Hajnówki. Wojnę przeżyli nieliczni

Mateusz Gutowski
Joanna Sapieżyńska podczas prezentacji na temat "Shoah"
Joanna Sapieżyńska podczas prezentacji na temat "Shoah" Mateusz Gutowski
Z tysięcy Żydów zamieszkujących nasz region, wojnę przetrwali tylko nieliczni. Uratowało się pięciu z Hajnówki, czterech z Kleszczel, czterech z Bielska. Nie ma dokumentów, których prawdopodobnie należy szukać w Izraelu oraz w archiwach Białorusi. W hajnowskiej bibliotece o Holokauście na Podlasiu opowiadała Joanna Sapieżyńska, nauczycielka ZSZ w Hajnówce.

Szacuje się, że w naszym województwie, w gettach było zamkniętych około 100 tys. Żydów. Niestety, baza źródłowa, jest uboga. Najwięcej materiałów jest w Białymstoku. W przypadku Kleszczel czy Bielska Podlaskiego - pojedyncze wspomnienia. Zachowały się też tylko nieliczne fotografie.

- Holokaust, Shoah, te pojęcia są używane dosyć często zamiennie - wyjaśnia Joanna Sapieżyńska. - Greckie słowo holokaustikos, oznacza ofiarę całopalną składaną w świątyni. To słowo jest bardziej związane z ofiarą Izaaka, która się nie dokonała. Zagłada Żydów się dokonała. Dlatego przedstawiciele społeczności żydowskiej niezbyt chętnie wybierają to pojęcie.

Dla nich jest to Shoah, słowo pochodzące z języka hebrajskiego, które oznacza zagładę, zniszczenie. W tym wypadku zagładę narodu żydowskiego - mówi Joanna Sapieżyńska.

W Polce, pierwsze getto powstało w Piotrkowie Trybunalskim, pod koniec września 1939 roku. Na naszych terenach, getta pojawiły się po napaści Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 roku. W swojej prezentacji Joanna Sapieżyńska zamieściła wszystkie getta naszych okolic.

Getto w Narwi powstało we wrześniu 1941 roku i działało do 2 listopada 1942 roku Więziło około 600 Żydów. - Dane są szacunkowe. Nie wiadomo do końca czy było mniej, czy więcej - tłumaczy Joanna Sapieżyńska. - Likwidacja getta łączyła się z deportacją Żydów do Bielska, a potem do Treblinki (w sierpniu 1943 roku). Trudne warunki bytowe, brak żywności, choroby, dziesiątkowały ludzi zamkniętych na małym obszarze. Dlatego deportacje w pierwszej kolejności obejmowały najsłabszych.
Gdy na starych zdjęciach widzimy getto warszawskie, mamy wyobrażenie wszystkich gett w Polsce. - Jednak obraz getta z Siemiatycz jest inny. Drewniane domy, kilka ulic otoczonych drutem kolczastym. Nie ma muru. Początkowo getta były otwarte. Polacy mogli tam wchodzić. Żydzi mogli wyjść tylko mając zaświadczenie. Potem getta zamknięto - wyjaśnia Sapieżyńska.

W getcie w Bielsku było niewielu Żydów z Hajnówki. Większość, w sierpniu 1941 roku została wywieziona do Prużan. Do Bielska trafiali też Żydzi z Orli, Bociek, Brańska i Narwi.

- Getto w Kleszczelach utworzono w maju 1942 roku. Około 30 domów, w których mieszkało blisko tysiąc Żydów, w tym trochę z Milejczyc i Nurca - opowiada Joanna Sapieżyńska. - Getto to likwidowano od 1 do 6 listopada 1942 roku. Żydów wywieziono do Prużan i Białegostoku. Stamtąd drogi były dwie: do Treblinki lub do Oświęcimia. Żydzi z naszego terenu trafiali głównie do Treblinki.

Według Joanny Sapieżyńskiej, nie zachowały się żadne zdjęcia Żydów z Hajnówki. Ulicy imienia Żydów też nie ma. Szacuje się, iż przed wojną w Hajnówce mieszkało około 600 przedstawicieli tej narodowości.

- Najwięcej było ich w Narewce, zostali wywiezieni do getta w Narwi. Wiadomo, że z Kleszczel uratowały się cztery osoby, a z Hajnówki pięć. Jeden z hajnowskich Żydów, jest w Izraelu, a pozostali prawdopodobnie w USA. Lippel jest w kontakcie w Hajnówką, chce się tu osiedlić - wylicza Joanna Sapieżyńska.

Czytaj e-wydanie »

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
Jerlwej

Jakie to wzruszające, okazuje się ze ginęli tylko żydzi, dlaczego nie mówi się o polakach, Białorusinach, Rosjanach, cyganach i innych nacjach to już jest dyskryminacja. Jakos za wielu żydów nie zginęło skoro zdominowali bankowość, zawody prawnicze, urzędy UB po wojnie, po transformacji rząd polski, media, czołówkę najbogatszych ludzi w Polsce, w tym również aferzystów. Rzad Unii Wolności stanowili wyłącznie żydzi- no więc skoro ich 6 zostało to szybko się rozmnożyli. Wolińska zbrodniarka żydowska, Stefan Michnik oskarżony o zbrodnie na polakach to przykłady polskich żydów którzy ocaleli.
Niech Shoach nam wyjaśni dlaczego Hitler postanowił zmniejszyć populację żydów- to jest dość ciekawe.

J
Jan

Jeżeli się o czymś mówi, to trzeba wiedzieć o czym się mówi du.ku. Ci Żydzi z Bielska, którzy przeżyli, ok. 6 osób – wolność odzyskali po wyzwoleniu obozów koncentracyjnych: Berkowski Israel - więzień KL Auschwitz numer: 98803; Dawidowicz Michał - w obozie KL Auschwitz; Kraśniański Wolf – losy nieznane; Peker Meir - KL Majdanek, KL Bergen-Belsen, obóz w Płaszowie, KL Mauthausen; Piasek Henoch – więzień obozów koncentracyjnych; Tepperman Simcha - w obozie KL Auschwitz. Oprócz nich przeżyło z Bielska kilkunastu Żydów, których Sowieci wywieźli na Syberię w 1941r.

G
Gość

"ocaleli" po-d po-stacią Chazaro-mongołów ,których Germańcy nie "rozpoznali" ,dziś "dostają" paszporty polskie "na dziadziusia" od chazarów z po-likkud 2.

C
Czubek
paniusia poda te "szacowane" zródła ,a nie zmyślone .a ci co "przetrwali" ,to sami z siebie ,czy cud jakiś nastąpił ? przecież w/g was to chłopi podlascy rżnęli na potęgę ,grzebiąć potem w popiele jak pisze pejs gross. a jak wspomina znany pedofil -ścigany przez wymiar sprawiedliwości USA -lebnitz ,używali często siekiery...

Prawie wszyscy zginęli a dziś staja w kolejce PO majątki a skąd oni sie wzieli
G
Gość

paniusia poda te "szacowane" zródła ,a nie zmyślone .a ci co "przetrwali" ,to sami z siebie ,czy cud jakiś nastąpił ? przecież w/g was to chłopi podlascy rżnęli na potęgę ,grzebiąć potem w popiele jak pisze pejs gross. a jak wspomina znany pedofil -ścigany przez wymiar sprawiedliwości USA -lebnitz ,używali często siekiery...

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3