Jerzy Nowosielski. Malarz odszedł, sztuka będzie wieczna.

Tomasz Mikulicz
Polichromie w cerkwi w Gródku Jerzy Nowosielski  stworzył wspólnie z prof. Adamem Stalony-Dobrzańskim.  Pracowali nad nimi cztery lata.
Polichromie w cerkwi w Gródku Jerzy Nowosielski stworzył wspólnie z prof. Adamem Stalony-Dobrzańskim. Pracowali nad nimi cztery lata. Fot. Wojciech Wojtkielewicz
Jerzy Nowosielski nie żyje. Pozostało po nim wiele wspaniałych dzieł sakralnych, także na Podlasiu. Można je podziwiać w cerkwiach w Gródku, Hajnówce, Bielsku Podlaskim.

Jerzy Nowosielski urodził się w Krakowie w 1923 roku. Ale jego życie związane było w dużej mierze z Podlasiem i jego duchowością. Zmarły w poniedziałek Jerzy Nowosielski był wybitnym twórcą zarówno ikon i polichromii, jak też dzieł sztuki nowoczesnej.

Ks. Leoncjusz Tofiluk, dyrektor Policealnego Studium Ikonograficznego w Bielsku Podlaskim, który mówi o sobie, że jest uczniem Nowosielskiego, poznał go w czasach studenckich.

- Ja studiowałem na Akademii Teologicznej w Warszawie, on wykładał na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Mieliśmy podobne zainteresowania, stąd też często się odwiedzaliśmy i rozmawialiśmy o sztuce sakralnej - wspomina. - Pogodny, o głębokim sercu. Miał bardzo dobry kontakt z młodzieżą. Pamiętam jak przyjeżdżał do nas na obozy ikonograficzne. Wszyscy bardzo go lubili.

Jerzy Nowosielski zachwycał się Podlasiem

Kiedy w latach 60. ks. Tofiluk został wikarym w Hajnówce, zachęcił Jerzego Nowosielskiego do tworzenia ikon w tutejszych cerkwiach. - Nie było to trudne, bo zawsze go zachwycało Podlasie i jego mieszkańcy - dodaje ksiądz.

Początki współpracy nie były jednak usłane różami. - Mieliśmy stworzyć ikonostas w cerkwi we wsi Orzeszkowo. Kiedy kilka ikon było już gotowych, do cerkwi przyszła pewna kobieta i powiedziała: "Jeśli będą tu takie ikony, to ja do tej cerkwi nie będę chodzić". Wieść się szybko rozniosła. Wkrótce całe Orzeszkowo było oburzone - opowiada ks. Tofiluk. - A to dlatego, że 50 lat temu wiszące w cerkwiach ikony miały charakter realistyczny. Właściwie były to portrety.

Natomiast na ikonach Nowosielskiego postacie były przedstawione w sposób schematyczny. Twarze bez szczegółów, szaty świętych proste.

Wiernym się nie spodobały. Nie dopuścili do powstania ikonostasu. Napisane już ikony trafiły do cerkwi w Krakowie.

Z innymi podlaskimi pracami Jerzego Nowosielskiego było już znacznie lepiej. Ks. Mikołaj Ostapczuk, proboszcz parafii prawosławnej w Gródku jest dumny z tego, że w jego świątyni są polichromie tego artysty.

- Chociaż początkowo również u nas wierni podchodzili do tego, co stworzył Jerzy Nowosielski z rezerwą, to jednak po latach je zaakceptowali. Teraz dzięki polichromiom, których był współautorem, nasza cerkiew jest znana. Odwiedza nas mnóstwo artystów, którzy przyjeżdżają, by podziwiać te wyjątkowe prace - mówi ks. Ostapczuk.

Gródeckie polichromie powstały pod koniec lat 50. Jerzy Nowosielski tworzył je wspólnie z prof. Adamem Stalony-Dobrzańskim. Zajęło im to cztery lata. - Już wtedy widać było elementy charakterystyczne dla stylu Nowosielskiego. Przede wszystkim artysta używa tu pastelowych kolorów, dzięki czemu malunki mają bardzo wizyjny charakter - podkreśla ksiądz Ostapczuk.

Ikony stare i nowe

Przed dwoma laty dorobek twórczy Jerzego Nowosielskiego można było oglądać na wystawie w Muzeum Ikon w Supraślu.

- Obok ikon zaprezentowane zostały prace wykonane w stylu tradycyjnym - mówi Krystyna Stawecka, dyrektorka muzeum. - Każdy mógł więc porównać te dwa sposoby pisania ikon i poznać skromność środków wyrazu, z jakiej słynął Jerzy Nowosielski.

Największe wrażenie prace mistrza budzą jednak w ich naturalnym otoczeniu, czyli w świątyniach. Możemy podziwiać m.in. piękny ikonostas w cerkwi przy cmentarzu prawosławnym w Hajnówce, czy też malowidła w baptysterium w parafii św. Michała Archanioła w Bielsku Podlaskim.

Humanista i teolog

Jerzy Nowosielski był też współprojektantem (razem z architektem Aleksandrem Grygorowiczem) Soboru św. Trójcy w Hajnówce.

- Miał spory wkład w architektoniczną sylwetkę naszej cerkwi. To pomysłem Nowosielskiego było np. niesymetryczne rozmieszczenie okien - mówi ks. Michał Niegierewicz, proboszcz parafii św. Trójcy w Hajnówce. Dodaje, że w latach 70., kiedy powstawał projekt soboru, Jerzego Nowosielskiego zapamiętano w Hajnówce jako człowieka dość surowego, który bardzo dobrze znał teologię.

- Nie było właściwie dziedziny wiedzy humanistycznej, która byłaby mu obca. Najważniejsza zawsze była jednak sztuka sakralna. Kiedy odpoczywał swego czasu w Supraślu, kupił gdzieś drewnianą łyżkę i napisał na niej ikonę. Powiedział później, że strach mieszkać w miejscu, gdzie nie ma obrazów - opowiada ks. Leoncjusz Tofiluk.

Malował też akty kobiece i pejzaże. - Wszystkie prace robił jednak w stylu ikonograficznym. Mawiał, że ikony zachwyciły go bardziej niż sztuka Pablo Picassa - wspomina ks. Tofiluk.

O Nowosielskim jako wybitnym artyście mówi też Monika Szewczyk, szefowa Galerii Arsenał. - Wypracował własny, niepowtarzalny styl. Przez swoje zainteresowanie kulturą prawosławną, we wszystkim co robił podkreślał udział sacrum w procesie twórczym. Był też prawdziwym intelektualistą. Rozmowa z nim była zawsze bardzo interesująca.

Czytaj e-wydanie »

Koronawirus fake news. Oto największe absurdy.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3