Gwiezdne wojny Obamy. Ameryka to supermocarstwo. Może kontrolować wszelkie zagrożenia. Polska może zyskać.

Waldemar Piasecki
Stany dbają o swoją, amerykańską rację stanu i swój interes. To nie powinno nikogo w Warszawie zaskakiwać.
Stany dbają o swoją, amerykańską rację stanu i swój interes. To nie powinno nikogo w Warszawie zaskakiwać.
Stany dbają o swoją, amerykańską rację stanu i swój interes. To nie powinno nikogo w Warszawie dziwić. Jakkolwiek źle to zabrzmi: Polska powinna uczyć się od Rosjan.

Z prof. dr. Michaelem Szporerem, wykładowcą dziennikarstwa i politologii na Uniwersytecie w Maryland, rozmawia Waldemar Piasecki, Waszyngton

Waldemar Piasecki: No to tarczę mamy z głowy.

Michael Szporer: Mieliśmy ją z głowy już dawno. Na pewno już w chwili, kiedy szefowa dyplomacji Hillary Clinton zapowiedziała podczas spotkania ze swym rosyjskim odpowiednikiem, Ławrowem, "skasowanie" złych zaszłości w polityce amerykańsko-rosyjskiej. Zapewne jeszcze wcześniej, kiedy prezydentem został Barack Obama. Być może już wtedy, kiedy było wiadomo, że dowolny kandydat demokratyczny pokona w walce o Biały Dom dowolnego kandydata republikańskiego.

Idea tarczy rakietowej była irracjonalna?

- Idea była wątpliwa technologicznie, bo nie dawała gwarancji eliminowania balistycznych rakiet strategicznych. Nie było też pewności, że podejrzewane o ich posiadanie kraje "rozbójnicze"- Iran i Korea - faktycznie je mają lub mogą mieć w dającej przewidzieć się przyszłości. Nie było przekonujące tłumaczenie, że system nie jest i nie może być wymierzony przeciwko Rosji, skoro posiadał takie możliwości techniczne. Przede wszystkim superradar na terenie Czech, pozwalający na penetrację całego terytorium rosyjskiego, ale także - jak dowodzili fachowcy wojskowi - same rakiety mające stacjonować w Polsce, po ewentualnej wymianie głowic. Ponadto projekt był niesłychanie kosztowny, co w warunkach kryzysu ekonomicznego miało swoją dodatkową wagę.

Po co Bush forsował ten projekt?

- Tak jak kiedyś Ronald Reagan przez program "Gwiezdnych Wojen", Bush chciał pokazać, że Ameryka jest supermocarstwem mogącym kontrolować wszelkie zagrożenia. Chciał też jakoś zrekompensować "Nowej Europie" (w tym głównie Polsce), że stanęła po jego stronie w Afganistanie i Iraku, wbrew "Starej Europie". Ponieważ z tego sojuszniczego zaangażowania dla Polski niewiele wyniknęło, wypadało jakoś zaspokoić jej ambicje prestiżowe. W postaci amerykańskiej obecności militarnej na polskiej ziemi. Odpowiadało to także na zapotrzebowanie polskich elit rządzących, muszących jakoś tłumaczyć społeczeństwu sens i pożytek z zaangażowania politycznego i wojennego po stronie USA.

Czy termin rezygnacji z tarczy wybrano przypadkowo?

- Sama data 17 września, w 70. rocznicę napaści sowieckiej na Polskę, jest niefortunna. Nie sądzę jednak, by była celowa. Termin tej decyzji nie mógł być specjalnie odległy. W Nowym Jorku trwa sesja Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Przewidziano podczas niej spotkanie Obamy z rosyjskim prezydentem Miedwiediewem. Jeden z tematów rozmów to Iran i amerykańskie oczekiwania, że podczas głosowania Rady Bezpieczeństwa ONZ nad sankcjami dla Iranu Rosja nie zablokuje ich, korzystając z prawa weta. Znacznie łatwiej tego od Rosji oczekiwać po decyzji w sprawie tarczy. Decyzji już skomplementowanej przez Miedwiediewa.

Czy Polska ma prawo czuć się oszukana?

- Niewątpliwie może czuć się rozczarowana czy rozgoryczona. Tym bardziej że władze polskie włożyły niemało trudu w przekonywanie społeczeństwa, jak bardzo tarcza jest korzystna. Jednak - jak często powtarzał mój mentor i mistrz akademicki profesor Jan Karski - "państwa nie maja przyjaciół, mają interesy". W aktualnej sytuacji Stany Zjednoczone nie mają strategicznych interesów w Europie Środkowo-Wschodniej. W ogóle traci na znaczeniu dla USA cała Europa. Polska zdawała się nie przyjmować tego do wiadomości. Warszawa "wczytywała" w Amerykę własne aspiracje i oczekiwania. Była skłócona, przejęta samą sobą; nawet pouczała innych. Brakowało meritum... Błędnie zakładano, że racja stanu Polski, tak jak ją pojmują w Warszawie, jest tożsama z racją stanu Stanów Zjednoczonych.

W Warszawie źle pojmują rację stanu?

- Stany dbają o swoją, amerykańską rację stanu i swój interes. To nie powinno nikogo w Warszawie zaskakiwać. Podkreślam: Polska może dużo zyskać nawet w tej sytuacji. Jest to kwestia dobrych szachów politycznych, a nie udanych biesiad.

Czy do tej porażki musiało dojść?

- Nie musiało. Zapewne były opcje pogodzenia obecności bazy w Polsce ze złagodzeniem stanowiska Rosji, np. poprzez zaoferowanie im radaru. Przy wszystkich innych elementach zwiększających mobilność projektu, głównie przez lokalizację wyrzutni na okrętach. Amerykanom chodzi bowiem o włączanie Rosji w system bezpieczeństwa, a nie wystawianie jej poza ten system. Nie jestem pewien, czy dostatecznie dobrze zrozumiano to w Warszawie. Porażka podkreśla braki skutecznej reprezentacji w Waszyngtonie i lobbingu.

Nie jest to kwestia jednej czy drugiej opcji politycznej, a zjawisko generalne i niejako ponadczasowe. Warszawa zawsze wiedziała swoje i lepiej. Jakkolwiek źle by to nie zabrzmiało, mówię: warto się uczyć od Rosjan. Putin otwiera się na Polskę (list do Polaków) w momencie dna stosunków polsko-amerykańskich, z własnymi celami, które realizuje i ma do zrealizowania. Czy są po stronie polskiej szachiści do tej partii?

Wideo

Komentarze 2

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

d
dama z pieskiem
jestem tego samego zdania . polska nigdy nie zyka nic ,bo polacy to ....Najmadrzejszy narod na swiecie i moze temu jest TAK dobrze w tym kraju . a po prawdzie to zmiast isc do przodu to cofamy sie w czasie ...ale z podniesiona glowa w chmurach duma nas rozpiera ....wygralismy wojne i dalej trwamy w marazmie .nikt sie z nami nie liczy , polska nic nie znaczy w swiecie a od ruskich to nauczylismy sie chlac i to nam najlepiej idzie , bijemy na lep caly swiat . nie ma to jak polak . TT jest tez tego samego zdania i wlasnie zwieksza sprzedaz tegoz napoju narodowego ... ...
S
Spock

Ameryka to żadna potega i nigdy nią nie była. Wtyka wszędzie nosa. Niech uważa bo znowu ktoś tego nochala przytrzaście.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3