Feliks Dzierżyński - "żelazny Feliks" czy "czerwony kat"?

Włodzimierz Jarmolik
Feliks Edmundowicz Dzierżyński - dla jednych, współczesnych: "Żelazny Feliks”, dla innych: "Czerwony kat”.
Feliks Edmundowicz Dzierżyński - dla jednych, współczesnych: "Żelazny Feliks”, dla innych: "Czerwony kat”.
W Białymstoku bawili często - dłużej lub krócej - władcy polscy, znani politycy, popularni artyści. Nie obyło się też bez wizyt postaci mocno ponurych, jak Feliks Edmundowicz Dzierżyński. Dla jednych, współczesnych: "Żelazny Feliks", dla innych: "Czerwony kat".

W 1920 r. trwała wojna polsko-bolszewicka. 30 lipca wybrała się doBiałegostoku z Moskwy "grupa inicjatywna" z Dzierżyńskim na czele. Wchodzili do niej też Marchlewski, Kon, Próchnik i Unszlicht. Mieli oni w naszym mieście, zajętym przez Armię Czerwoną, założyć Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski. Tuż przed wyjazdem "Żelazny Feliks" wysłał do swojej żony Zofii, tak jak i on aktywistki partyjnej, krótki liścik, zakończony słowami "dotąd wszystko dobrze idzie".

Niewiele brakowało, a byłyby to jego ostatnie słowa. Za Grodnem bowiem samochód wiozący przewodniczącego wszechwładnej Czeki i jego towarzyszy uległ groźnej awarii. Kierowca i niemal wszyscy pasażerowie odnieśli rany. Sam Dzierżyński mial mocno stłuczoną rękę i biodro. Ostatecznie jednak przy pomocy eskortujących swojego szefa czekistów, udało się postawić wywrócony samochód na koła i ruszyć dalej.

Po przybyciu do Białegostoku, jeszcze tego samego dnia, wydane zostały pierwsze komunikaty i manifesty programowe TKRP. Ale jak to na wojnie, Białystok zaczęły odbijać wojska polskie.

21 sierpnia Dzierżyński wraz z kompanami zaczął zbierać się do ucieczki. Zdążył jednak jeszcze wydać bez sądu rozkaz rozstrzelania kilkunastu więźniów. Świadkiem tego bestialstwa była Szosa Północno-Obwodowa.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie