Bardzo chcę, abyście wiedzieli, że od pięciu lat na terenie województwa podlaskiego działa sześć ośrodków zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży, podległych szpitalowi psychiatrycznemu w Suwałkach, w tym jeden w mojej rodzinnej Sokółce. Pozostałe znajdują się w Suwałkach, Mońkach, Augustowie, Sejnach i Becejłach. Problem dziecka rozpoznawany jest w środowisku, w jakim ono przebywa – w domu, w szkole, przedszkolu. A trzeba zaznaczyć, że takich problemów jest coraz więcej. Ogromny wpływ miała na to pandemia i wszechobecna cyfryzacja, z którymi wiąże się izolacja dzieci i młodzieży. Dlatego kiedy w 2020 roku pojawiła się możliwość tworzenia ośrodków środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży uczącej się do 21 roku życia, przystąpiłam do ich tworzenia. Dzięki temu w tej chwili do dyspozycji rodziców i dzieci są m.in. psycholodzy, terapeuci środowiskowi i psychoterapeuci. Tylko w ośrodku w Sokółce w tym momencie opieką objętych jest ponad 400 dzieci. Jestem każdego dnia wdzięczna za to, że mogę brać udział w tworzeniu tych placówek działających na rzecz dzieci z naszego regionu. Sprawy najsłabszych są naszymi wspólnymi sprawami.
Ale zdrowie psychiczne to nie tylko dzieci. Co z problemami dorosłych?
Tak, to prawda. Dbamy o wszystkich na wielu płaszczyznach. Przede wszystkim widzimy ograniczenia dostępności psychiatrów i psychoterapeutów, zwłaszcza poza ośrodkami miejskimi. W naszym województwie funkcjonuje obecnie 21 placówek psychiatrycznych w ramach NFZ, jednak czas oczekiwania na konsultację sięga nawet kilku miesięcy. Dlatego podejmujemy działania na rzecz wzmacniania kadry i rozwijania Centrów Zdrowia Psychicznego. Na przykład na potrzeby Ośrodka Terapeutycznego w Smolnikach przebudowaliśmy i zmodernizowaliśmy budynek po dawnej szkole podstawowej w Smolnikach koło Suwałk. Oprócz gruntownego remontu został zakupiony sprzęt, aparatura medyczna, niezbędne meble. Zagospodarowaliśmy także teren na zewnątrz obiektu. Ośrodek ten mieści się na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego, na wzgórzu, z którego roztacza się malowniczy krajobraz. Jest tam cisza i możliwość obcowania z naturą, spokój, czyli wszystko, co jest tak bardzo potrzebne podopiecznym tego typu placówki. To wspólne przedsięwzięcie Samorządu Województwa Podlaskiego i szpitala psychiatrycznego w Suwałkach. Opiekę w tym ośrodku znajdą osoby z zaburzeniami emocjonalnymi. Uruchomienie tej placówki kosztowało około 11,5 mln zł. Blisko 7,5 mln zł pochodziło z funduszy unijnych, a ponad 4 mln zł – z budżetu Województwa Podlaskiego.
Istnieją plany utworzenia nowych ośrodków zdrowia psychicznego w województwie podlaskim?
W naszym regionie działa już 8 centrów zdrowia psychicznego, oferujących opiekę środowiskową i ambulatoryjną. Przewidujemy dalszy rozwój tej sieci w celu zapewnienia mieszkańcom — także z mniejszych miejscowości — łatwego i szybkiego dostępu do pomocy psychicznej.
A co z osobami z depresją? Urząd marszałkowski posiada dane dotyczące wzrostu zachorowań w województwie podlaskim w ostatnich latach?
Dysponujemy danymi, które jasno wskazują na rosnącą liczbę przypadków depresji w regionie. Tylko w 2023 roku ponad 12 tysięcy mieszkańców naszego województwa leczyło się z powodu depresji, co stanowi ponad 16 proc. wszystkich pacjentów psychiatrycznych.
Województwo Podlaskie współpracuje z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się wspieraniem osób z depresją?
Chcę podkreślić, że depresja, to nie tylko termin medyczny. To cichy przeciwnik, który potrafi przytłoczyć najtwardszych z nas, odebrać radość z codziennych chwil, a czasem pozbawić nadziei na lepsze jutro. Dlatego wspólnie z partnerami, m.in. z Podlaskim Oddziałem NFZ, prowadzimy działania edukacyjne w szkołach, których celem jest zwiększenie świadomości dzieci i młodzieży na temat objawów depresji i miejsc, gdzie można szukać pomocy. Przykładem takich działań jest cykl spotkań „Depresja u dzieci – gdzie szukać pomocy?” skierowany do nauczycieli i rodziców.
Jako samorząd wojewódzki aktywnie współpracujemy z organizacjami pozarządowymi, wspierając ich inicjatywy w obszarze zdrowia psychicznego zarówno finansowo, jak i merytorycznie. Współfinansujemy konferencje, warsztaty i kampanie społeczne. Z myślą o tych organizacjach organizujemy też najbliższą Konferencję pod hasłem „Podlaskie przeciw depresji”, by stworzyć im przestrzeń do wymiany dobrych praktyk, ale i pokazać nowe, innowacyjne rozwiązania w walce z depresją dzieci i młodzieży.
Co to za wydarzenie?
Bardzo ważne, którego celami są integracja różnych środowisk na rzecz przeciwdziałania depresji, wymiana wiedzy i dobrych praktyk, promocja projektów wspierających zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. To wszystko ma pomóc osobom cierpiącym na to schorzenie. Planowane wydarzenie umożliwi również wzmocnienie współpracy między instytucjami publicznymi, organizacjami pozarządowymi oraz przedstawicielami Komisji Europejskiej, aby wspólnie działać na rzecz redukcji zachorowań na depresję. Konferencja ta skierowana jest zarówno do specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego, jak i do osób zainteresowanych poprawą zdrowia psychicznego w swoich społecznościach. W ramach konferencji odbędą się dwa panele dyskusyjne dotyczące depresji dzieci i młodzieży w dobie technologii cyfrowych oraz wyzwań, potrzeb i możliwości działania. Tylko otwarta rozmowa i zrozumienie mogą przynieść rzeczywistą zmianę w przełamywaniu tabu wokół zdrowia psychicznego. Chcę, by ta konferencja stała się początkiem nowej ery w podejściu do zdrowia psychicznego w naszym regionie.
Czy to pierwsza taka inicjatywa?
Nie. Nieustannie wspieramy inicjatywy edukacyjne i kampanie społeczne ukierunkowane na zmianę postrzegania chorób psychicznych i promowanie postaw wspierających. Są też takie, które sami organizujemy. Województwo Podlaskie realizuje „Program polityki zdrowotnej profilaktyki zaburzeń lękowych i nastroju mieszkańców województwa podlaskiego w wieku 18-64 lat”. Jego koszt to 2 mln zł. Ma na celu wczesne wykrywanie objawów depresji i zaburzeń lękowych, edukację zdrowotną oraz zapewnienie wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego osobom dorosłym. Zakładamy objęcie pomocą 315 osób z terenu całego województwa.
A co z dostępnością telefonów zaufania i pomocy psychologicznej online dla mieszkańców województwa?
W regionie dostępne są bezpłatne, całodobowe linie wsparcia, takie jak Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym (800 70 2222) oraz infolinia dla dzieci i młodzieży (800 080 222). Dodatkowo dostępne są usługi online, takie jak czat i e-mail, umożliwiające kontakt z psychologami i terapeutami.
Angażuje się pani bardzo w temat zdrowia psychicznego. Dlaczego?
Wiele w życiu przeszłam: najpierw śmierć syna, a niedawno męża. Miałam wiele upadków i wiele zawdzięczam Panu Bogu, ale rozumiem, że nie każdemu wiara może pomóc stanąć na nogi. Dlatego jako wicemarszałek województwa podlaskiego czuję głębokie zobowiązanie dotyczące wspierania osób w kryzysach psychicznych. Zdrowie psychiczne to temat, który dotyka nas wszystkich. Bez wyjątku. Chcemy jako Zarząd Województwa, aby nasz region był miejscem, gdzie zdrowie psychiczne traktowane jest z należytą powagą. Gdzie każdy, kto potrzebuje pomocy, otrzyma wsparcie, a każdy, kto pragnie zrozumieć, znajdzie przestrzeń do nauki i rozmowy. To jest nasza wspólna odpowiedzialność - tworzenie społeczności, która nie odwraca wzroku, ale wyciąga rękę.
