Białostockie getto. 70. rocznica likwidacji

Tomasz Mikulicz tmikulicz@poranny.pl tel. 85 748 95 54
Tak wyglądają dokumenty z okresu istnienia getta, które w październiku 2011 roku trafiły do Muzeum Historycznego
Tak wyglądają dokumenty z okresu istnienia getta, które w październiku 2011 roku trafiły do Muzeum Historycznego
5 lutego 1943 roku hitlerowcy rozpoczęli akcję likwidacyjną w białostockim getcie. Do obozu wywieziono 10 tysięcy ludzi. Podczas tych strasznych dni, prawdziwym bohaterstwem wykazał się Icchok Malmed, który oblał kwasem esesmana.

Oślepiony hitlerowiec zaczął strzelać. Nieumyślnie zabił innego żołnierza. Icchok Malmed uciekł - opowiada Andrzej Lechowski, dyrektor Muzeum Podlaskiego.

Wszystko działo się u zbiegu dzisiejszej ulicy Malmeda i Piotrkowskiej. Esesmani w ramach zemsty rozstrzelali 100 Żydów.

- Zapowiedzieli, że zabiją kolejne dwa tysiące, jeśli Malmed się do nich nie zgłosi. Ten to zrobił. Niemcy powiesili go w bramie Judenratu - mówi Andrzej Lechowski.

Opisywane przez niego wydarzenie było najbardziej znanym aktem sprzeciwu przeciwko największej akcji likwidacyjnej w historii białostockiego getta. Od 5 lutego, przez kolejnych osiem dni, wywieziono do obozu zagłady w Treblince 10 tys. ludzi.

- Był to ten moment, kiedy upadły wszelkie nadzieje co do niemieckich intencji. Odtąd było już wiadomo, że getto przeznaczone jest do całkowitej likwidacji. Stało się to przyczyną powstania, które wybuchło tu w sierpniu 1943 roku - tłumaczy Andrzej Lechowski.
Już jednak podczas lutowych deportacji zdarzały się sporadyczne akty oporu. Poza Icchokiem Malmedem walkę z Niemcami podjęła m.in. rodzina Kuriańskich. Oblani wrzątkiem oprawcy zabili Żydów na miejscu. Śmierć spotkała też Frydę Feld i Blumę Laks, dziewczyny które rzucały w hitlerowców ręcznymi granatami.

Przed lutym 1943 roku społeczność żydowska również poniosła olbrzymie straty. Już w pierwszych dniach po zajęciu miasta (nastąpiło to 27 czerwca 1941 roku) Niemcy zabili dwa tysiące z 56 tysięcy Żydów zamieszkujących przedwojenny Białystok.

Największe wzburzenie wywołało podpalenie Wielkiej Synagogi, w której uwięziono i spalono żywcem ok. 700 ludzi. W lipcu 1941 roku Niemcy wymordowali 300 przedstawicieli żydowskiej inteligencji. W lesie na Pietraszach zginęło ok. 4 tysiące osób. W utworzonym 1 sierpnia 1941 roku getcie zamknięto ok. 50 tys. ludzi.

Podczas ostatecznej likwidacji, w sierpniu 1943 roku do obozów zagłady wywieziono stąd ok. 40 tys. Żydów. Zanim to nastąpiło, wybuchło antyhitlerowskie powstanie. Był to drugi co do wielkości - zaraz po powstaniu w warszawskim getcie - żydowski zryw w Polsce. Za likwidację białostockiego getta odpowiedzialny był szef tutejszego gestapo, Fritz Gustaw Friedl.

Czytaj e-wydanie »

Nieruchomości z Twojego regionu

Najnowsze informacje dot. koronawirusa

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 32

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

"Grom" ,transpord izraelitow ,wstąpienie do NATO,operacja przerzutu 3 amerykańskich szpiegów CIA z Iraku i inne tajemne operacje ,zfinansowano za podatnika polskiego pieniądze ,chociąż jak wielu pamięta był jeszcze ocet na półkach ,a Icek dickman zwany premierem ,pokazując palcami V w knesejmie ,chwial się na nogach ,tak go ta gospodarka Gierka przywaliła ,że stać nas bylo na imprezy w/w... za to teraz dług jest niewielki bo przekroczyl bilion dolarów.

G
Gość

Premier Tadeusz Mazowiecki obiecał przedstawicielom Kongresu Amerykańskich Żydów, że polski rząd zgodzi się pomóc rosyjskim żydom emigrującym z byłych republik ZSRR do izraela. Polska jako jedyny kraj w europie wschodniej zorganizowała specjalny most lotniczy z Moskwy przez Warszawę do Tel Awiw. 30 III zostali postrzeleni dwaj polscy dyplomaci, Attaché handlowy ambasady polskiej w Libanie i przedstawiciel przedsiębiorstwa handlu zagranicznego. Arabskie organizacje terrorystyczne zapowiedziały kolejne zamachy informując, że jest to zemsta za pomoc Polski pomoc okazaną żydom

G
Gość
".Gdyby nie Rosjanie,jakiś durny Hans teraz z kolei pisałby,że nie ma Polaków!" - idioto! twoi kochani Rosjanie to tacy sami okupańci jak Niemcy! w niczym nie lepsi. tak samo się znęcali, wywozili do łagrów, Kazachstanu i na Syberię...nawet powiedziałbym, że GORSI , bo okupacja niemieska skończyla się w 1945 a sowiecka w 1989! poza tym armia czerwona to było brudne zapijaczone bydło - spytaj starszych ludzi, którzy pamiętają 17 września 39r. natomiast Wehrmacht składał się ze świetnie wyposażonych, szykownych żolnierzy...To byli ludzie Zachodu. a Żydzi? sami sobie winni! Razem z tutejszymi kacapami witali kwiatami sowietów, bramy powitalne stawiali, mało tego - wielu żydow wraz ze skomunizowaną białoruską biedotą NAPADALI na polskich żołnierzy!! oni wprost kolaborowali i sprzyjali Sowietom. a w powojennym, radzieckim zaborze ("Zachodnia Białoruś"), tylko dla pozoru nazywanym Polską, otrzymywali stanowiska i przywileje! Wielu głównych komunistycznych aparatczyków to byli Żydki...także jak coś piszesz jeden z drugim to dokształć się najpierw, żebyś wiedział, jaka była Prawda

Patrz bo zostaniesz ochrzczony głównym antysemitą na forum, oczywiście mówienie prawdy historycznej w dzisiejszych czasach bywa niebezpieczne. Radek Sikorski z Romkiem Giertychem tylko na to czekają.
m
mgr historii

".Gdyby nie Rosjanie,jakiś durny Hans teraz z kolei pisałby,że nie ma Polaków!" - idioto! twoi kochani Rosjanie to tacy sami okupańci jak Niemcy! w niczym nie lepsi. tak samo się znęcali, wywozili do łagrów, Kazachstanu i na Syberię...nawet powiedziałbym, że GORSI , bo okupacja niemieska skończyla się w 1945 a sowiecka w 1989! poza tym armia czerwona to było brudne zapijaczone bydło - spytaj starszych ludzi, którzy pamiętają 17 września 39r. natomiast Wehrmacht składał się ze świetnie wyposażonych, szykownych żolnierzy...To byli ludzie Zachodu. a Żydzi? sami sobie winni! Razem z tutejszymi kacapami witali kwiatami sowietów, bramy powitalne stawiali, mało tego - wielu żydow wraz ze skomunizowaną białoruską biedotą NAPADALI na polskich żołnierzy!! oni wprost kolaborowali i sprzyjali Sowietom. a w powojennym, radzieckim zaborze ("Zachodnia Białoruś"), tylko dla pozoru nazywanym Polską, otrzymywali stanowiska i przywileje! Wielu głównych komunistycznych aparatczyków to byli Żydki...także jak coś piszesz jeden z drugim to dokształć się najpierw, żebyś wiedział, jaka była Prawda!

G
Gość

Nawieziono z Sowietow chazarów aszkenazi ,GROM w 1992r. "osłanial" most powietrzny z Moskwy do Izraela . ilu syonistów z 4-6 mln chazarów zostało do dziś w Polsce ?

G
Gość

Prawdziwi Polscy Żydzi w latach 39-41 zostali wysłani do obozów koncentracyjnych w ZSRR.....Kości ich bieleją na syberi, ci co przetrwali zasilili armię Andersa i Berlinga.Prawdziwi Polscy Żydzi leżą na cmentarzach Monte Cassino, Ancony,Bolonii,Lenino,Kołobrzegu i Berlina...

G
Gość

Jan Karski ,polski żyd,kurier ,nadaremnie wiózł zdjęcia i materiały z Polski amerykańskim i angielskim żydom-bogatym do nieprzytomności.

p
projektant
Tak a dlaczego żydowskie UB NKWD zamordowało
Witolda Pileckiego przyjaciela Żydów ? Tego co dal złapać się
do Auschwitz.
Nie ma ani jednego udokumentowanego przypadku że pod okupacją sowiecką jeden Żyd
pomógł jednemu Polakowi . Tylko zajmowali ich mieszkania.
Nazwiska Berman , Minc , Cyrankiewicz znacz ? Kwaśniewski chyba też?
Tatuś likwidował partyznatów powiem delikatnie ?
Syn był agentem KGB a Wałęsa z koleji ich człowiekiem w wyborach z synkiem Kwaśniewskim .
Potem nastąpiło bezrobocie.

Nie chwale Hitlera ani Stalina ale w ich dzialaniach jest real politik.
Tak samo Niemcy robia z Polakami w Unii bez wojny.
Zmienili metodę. Juz do Wisły od nas nie buduje się żadnej fabryki.
Zlikwidowano cały przemysł stocznie ,cukrownie pod Niemcy.

Niemcy razem z Żydami niszczą Polskę . Plan Balcerowicza jest to plan Sorosa Żyda który uciekł z Węgier przed Hitlerem który chcial wywieźć go do Auschwitz.

Projekt MITTELEUROPA w praktyce

PS

Google: Zydzi o Chrystusie
G
Gość

Syonistom w kraju Niemiec Adolfa marzyl się jednak syonizm ogólnoświatowy.jak sie to skończyło?

G
Gość

syonista podlaski nie rozumie ? czy potrzeba trochę smoly i pierza ?

G
Gość
z faszystowskimi szmaciarzami nie ma sensu gadac. Jest poczatek roku ,moze u psychiatrów jeszcze nie wyczerpali limitów, dymajcie po porade i leki i to szybciutko

faszyzm jest pod waszym skośnym nosem
i dobrze by było abyście nie byli tutaj dziennikarzami czy właścicielami mediów
na prawdę mamy dosyć smordu nagonek na kościół
chwalenia homoseksualizmu tranwestyctwa
Widziałeś wilka który dał się zagnać w róg.
Zawsze chcieliście być wilkami dla narodu żywiciela.
Pytanie czy w Niemczech robiliście przed Hitlerem te rzeczy.
Porpgacia komuny ? Dwie rewolucje w Berlinie Róza Luxemburg , Karl Liebknecht
w Monachium.
Propagacja zboczeń, transwestyctw , masonerii
plucia na protestantyzm i katolicyzm.
Kradzież i zawłaszczenie banków niemieckich i mediów.
Jak to się skończyło każdy z historii wie .
G
Gość

Panie generale ,kapral pchor. Begin melduje się na rozkaz ,Londyn ,lata 50-te ,general-Anders ,,który "zwolnil" z przysięgi kilkuset żydów-polskich żolnierzy z armii Andersa ,mogli rozprawić się z arabami i zbudować armię Izraela .

g
gość

z faszystowskimi szmaciarzami nie ma sensu gadac. Jest poczatek roku ,moze u psychiatrów jeszcze nie wyczerpali limitów, dymajcie po porade i leki i to szybciutko

G
Gość
Większego bydlaka i debila niż ty nigdzie sie nie znajdzie

Tak a dlaczego żydowskie UB NKWD zamordowało
Witolda Pileckiego przyjaciela Żydów ? Tego co dal złapać się
do Auschwitz.
Nie ma ani jednego udokumentowanego przypadku że pod okupacją sowiecką jeden Żyd
pomógł jednemu Polakowi . Tylko zajmowali ich mieszkania.
Nazwiska Berman , Minc , Cyrankiewicz znacz ? Kwaśniewski chyba też?
Tatuś likwidował partyznatów powiem delikatnie ?
Syn był agentem KGB a Wałęsa z koleji ich człowiekiem w wyborach z synkiem Kwaśniewskim .
Potem nastąpiło bezrobocie.

Nie chwale Hitlera ani Stalina ale w ich dzialaniach jest real politik.
Tak samo Niemcy robia z Polakami w Unii bez wojny.
Zmienili metodę. Juz do Wisły od nas nie buduje się żadnej fabryki.
Zlikwidowano cały przemysł stocznie ,cukrownie pod Niemcy.

Niemcy razem z Żydami niszczą Polskę . Plan Balcerowicza jest to plan Sorosa Żyda który uciekł z Węgier przed Hitlerem który chcial wywieźć go do Auschwitz.
G
Gość

syoniści na forum ? możecie bydłować dzięki Tuskowi i PO.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3